Η διαγραφή από το ψηφιακό μητρώο της ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) δεν σημαίνει μόνο την απώλεια του επιδόματος ανεργίας, αλλά και τη διακοπή μιας σειράς κρίσιμων παροχών, όπως η δωρεάν μετακίνηση, η μοριοδότηση σε προκηρύξεις ΑΣΕΠ και η συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης. Τώρα τον Απρίλιο, με τις ελεγκτικές διαδικασίες να γίνονται όλο και πιο αυστηρές και ψηφιοποιημένες, πολλοί άνεργοι κινδυνεύουν να βρεθούν εκτός μητρώου χωρίς καν να το αντιληφθούν έγκαιρα, απλώς και μόνο επειδή αμέλησαν μια τυπική υποχρέωση ή δεν δήλωσαν μια αλλαγή στην προσωπική τους κατάσταση.
Για να διατηρήσετε την ιδιότητα του ανέργου και να προστατεύσετε τα δικαιώματά σας, πρέπει να γνωρίζετε ακριβώς ποια είναι τα «τυφλά σημεία» που οδηγούν σε αυτόματη διαγραφή. Οι κανόνες έχουν αλλάξει και η λογική του «περιμένω να με ειδοποιήσουν» δεν ισχύει πια. Η ευθύνη για την ορθότητα των στοιχείων και την ανανέωση της κάρτας ανήκει αποκλειστικά στον πολίτη.
Η παγίδα της εκπρόθεσμης ανανέωσης
Ο νούμερο ένα λόγος διαγραφής παραμένει η αμέλεια ανανέωσης του ψηφιακού δελτίου ανεργίας. Παλαιότερα υπήρχε μια μεγαλύτερη ανοχή, όμως σήμερα το σύστημα είναι αμείλικτο. Η ανανέωση πρέπει να γίνεται μέσα σε ένα συγκεκριμένο χρονικό παράθυρο: από 20 ημέρες πριν έως και 5 ημέρες μετά την ημερομηνία λήξης.
Αν περάσει αυτό το διάστημα, η κάρτα ακυρώνεται αυτόματα. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Αν διαγραφείτε και γραφτείτε ξανά την επόμενη μέρα, ο χρόνος ανεργίας σας μηδενίζεται. Αν, για παράδειγμα, είχατε 11 μήνες συνεχόμενης ανεργίας και ξεχάσετε την ανανέωση, χάνετε το δικαίωμα να χαρακτηριστείτε «μακροχρονίως άνεργος» τον επόμενο μήνα. Αυτό σας στερεί τη δυνατότητα να διεκδικήσετε επιδόματα ή θέσεις εργασίας που απαιτούν συγκεκριμένο χρόνο προϋπηρεσίας στο μητρώο.
Πώς να διασφαλίσετε την ανανέωση
- Ενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις: Μέσω της εφαρμογής MyDYPAapp στο κινητό σας, μπορείτε να λαμβάνετε push notifications.
- Σημειώστε το στο ημερολόγιο: Μην βασίζεστε στη μνήμη σας. Ο Απρίλιος έχει πολλές αργίες και υποχρεώσεις λόγω Πάσχα, οπότε είναι εύκολο να ξεχαστείτε.
- Κάντε το ψηφιακά: Μην περιμένετε να πάτε σε ΚΕΠ ή στην τοπική υπηρεσία. Χρησιμοποιήστε τους κωδικούς Taxisnet για άμεση ανανέωση από τον υπολογιστή ή το κινητό σας.
Άρνηση θέσης εργασίας ή προγράμματος κατάρτισης
Μια από τις πιο σημαντικές αλλαγές που έφερε ο νόμος «Δουλειές Ξανά» είναι η υποχρέωση του ανέργου να αποδέχεται κατάλληλες θέσεις εργασίας που του προτείνονται από τον εργασιακό σύμβουλο. Τι θεωρείται όμως «κατάλληλη» θέση; Είναι μια δουλειά που αντιστοιχεί στα προσόντα, την εμπειρία και τον τόπο κατοικίας σας, και προσφέρει τουλάχιστον το 80% του προηγούμενου μισθού σας (αν λαμβάνετε επίδομα).
Αν αρνηθείτε τρεις κατάλληλες θέσεις εργασίας που σας έχουν προταθεί επίσημα, το ψηφιακό μητρώο σας κλείνει και διαγράφεται η ιδιότητά σας για δύο χρόνια. Αντίστοιχα, αν έχετε ενταχθεί σε πρόγραμμα κατάρτισης και το διακόψετε αδικαιολόγητα ή αρνηθείτε τη συμμετοχή σας, η διαγραφή από το μητρώο διαρκεί έξι μήνες.
Σημαντικό: Ο έλεγχος πλέον δεν γίνεται μόνο δειγματοληπτικά. Οι εργασιακοί σύμβουλοι έχουν πλέον στόχους και εργαλεία για να παρακολουθούν την ενεργή αναζήτηση εργασίας από την πλευρά του ανέργου.
Το εισοδηματικό όριο και οι «κρυφές» διαγραφές
Υπάρχει μια παρεξήγηση ότι αν κάποιος δεν παίρνει επίδομα, μπορεί να έχει όσα εισοδήματα θέλει και να παραμένει στο μητρώο της ΔΥΠΑ. Αυτό δεν ισχύει. Για να παραμείνετε εγγεγραμμένοι, το ετήσιο συνολικό οικογενειακό εισόδημά σας δεν πρέπει να ξεπερνά τα 20.000 ευρώ.
Το όριο αυτό προσαυξάνεται ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών, ακολουθώντας τα κριτήρια του επιδόματος θέρμανσης. Αν λοιπόν κατά την εκκαθάριση της φορολογικής σας δήλωσης φανεί ότι ξεπερνάτε αυτά τα όρια, η ΔΥΠΑ έχει το δικαίωμα να σας διαγράψει από το μητρώο των παροχών. Μπορεί να παραμείνετε στο μητρώο ως «αναζητούντες εργασία», αλλά θα χάσετε όλα τα συνοδευτικά προνόμια (κάρτα μετακίνησης, κοινωνικός τουρισμός, μοριοδότηση).
Η δήλωση της περιστασιακής απασχόλησης
Πολλοί άνεργοι φοβούνται ότι αν δουλέψουν για 2-3 ημέρες με εργόσημο ή με σύμβαση ορισμένου χρόνου, θα χάσουν την κάρτα τους. Η αλήθεια είναι ότι η εργασία πρέπει πάντα να δηλώνεται, αλλά υπάρχει πλέον πρόνοια για την περιστασιακή απασχόληση.
Επιτρέπεται να εργαστείτε έως 70 ημέρες ανά έτος χωρίς να χάσετε την ιδιότητα του ανέργου, υπό την προϋπόθεση ότι το δηλώνετε αμέσως στη ΔΥΠΑ. Αν το σύστημα «Εργάνη» δείξει ότι εργάζεστε και εσείς δεν το έχετε αναφέρει, η διαγραφή είναι άμεση και συνοδεύεται από κυρώσεις. Ειδικά τον Απρίλιο, που ξεκινούν πολλές εποχικές εργασίες στον τουρισμό και την εστίαση, η προσοχή σας πρέπει να είναι διπλή.
Τι πρέπει να κάνετε αν βρείτε δουλειά για λίγες μέρες
- Ενημερώστε τον εργασιακό σας σύμβουλο: Μέσω email ή της πλατφόρμας, αναφέρετε την έναρξη και τη λήξη της σύμβασης.
- Μην περιμένετε τη διασταύρωση: Είναι προτιμότερο να το δηλώσετε εσείς παρά να σας εντοπίσει ο αυτόματος έλεγχος.
- Ελέγξτε το επίδομα: Αν λαμβάνετε τακτική επιδότηση, αυτή θα ανασταλεί για τις ημέρες που εργάζεστε και θα συνεχιστεί κανονικά μετά, αρκεί να προσκομίσετε τη βεβαίωση λήξης της εργασίας.
Αλλαγή στοιχείων επικοινωνίας και κατοικίας
Φαίνεται απλό, αλλά είναι μια από τις συχνότερες αιτίες προβλημάτων. Η ΔΥΠΑ μπορεί να σας καλέσει για μια συνέντευξη ή για να συμμετάσχετε σε μια δράση μέσω email ή SMS. Αν έχετε αλλάξει αριθμό τηλεφώνου ή αν το email σας δεν λειτουργεί και δεν ανταποκριθείτε στην κλήση, αυτό θεωρείται άρνηση συνεργασίας.
Η μη ανταπόκριση σε προσκλήσεις της υπηρεσίας για επικαιροποίηση του Ψηφιακού Ατομικού Σχεδίου Δράσης (ΨΑΣΔ) αποτελεί λόγο διαγραφής. Ο Απρίλιος είναι ένας μήνας όπου γίνονται πολλές προσκλήσεις για νέα προγράμματα κατάρτισης, οπότε βεβαιωθείτε ότι τα στοιχεία επικοινωνίας σας στο σύστημα είναι τα τρέχοντα.
Το ψηφιακό ατομικό σχέδιο δράσης (ΨΑΣΔ)
Αν είστε εγγεγραμμένοι στο μητρώο αλλά δεν έχετε προχωρήσει στη δημιουργία ή την επικαιροποίηση του Ψηφιακού Ατομικού Σχεδίου Δράσης, βρίσκεστε σε «γκρίζα ζώνη». Το ΨΑΣΔ είναι το έγγραφο που περιγράφει το προφίλ σας, τις δεξιότητές σας και το τι είδους δουλειά ψάχνετε.
Χωρίς ενεργό και επικαιροποιημένο σχέδιο δράσης, δεν θεωρείστε «ενεργός» άνεργος. Οι έλεγχοι που πραγματοποιούνται αυτό το διάστημα εστιάζουν ακριβώς σε αυτό: στο να ξεκαθαρίσουν το μητρώο από άτομα που είναι εγγεγραμμένα τυπικά αλλά δεν συμμετέχουν στις διαδικασίες επανένταξης στην αγορά εργασίας.
Πώς θα καταλάβετε αν έχετε ΨΑΣΔ
- Συνδεθείτε στο MyDYPA.
- Αναζητήστε την ενότητα «Ατομικό Σχέδιο Δράσης».
- Αν δείτε ότι είναι παλιό ή δεν υπάρχει καθόλου, ζητήστε ραντεβού με τον εργασιακό σας σύμβουλο.
Οι συνέπειες της διαγραφής
Πέρα από το προφανές οικονομικό πλήγμα αν λαμβάνετε επίδομα, η διαγραφή συνεπάγεται:
- Απώλεια μοριοδότησης: Σε διαγωνισμούς του Δημοσίου, η συνεχόμενη ανέργια δίνει σημαντικά μόρια. Αν η κάρτα σας «κοπεί» έστω και για μια μέρα, ξεκινάτε από το μηδέν.
- Δωρεάν μετακίνηση: Η κάρτα του ΟΑΣΑ απενεργοποιείται αυτόματα μόλις το σύστημα ενημερωθεί για τη διαγραφή σας.
- Κοινωνικά προγράμματα: Χάνετε το δικαίωμα συμμετοχής στον Κοινωνικό Τουρισμό, στο επίδομα θέρμανσης (ως άνεργος) και σε προγράμματα παροχής δωρεάν ειδών πρώτης ανάγκης.
- Ασφαλιστική κάλυψη: Η ιατροφαρμακευτική κάλυψη για τους ανέργους εξαρτάται από την ισχύ του δελτίου ανεργίας.
Τι να προσέξετε τον Απρίλιο
Καθώς πλησιάζουμε προς το καλοκαίρι, η αγορά εργασίας παρουσιάζει έντονη κινητικότητα. Οι έλεγχοι της ΔΥΠΑ εντείνονται για να διαπιστωθεί ποιοι εργάζονται «μαύρα» ενώ παραμένουν στο μητρώο. Ταυτόχρονα, τα νέα προγράμματα ΕΣΠΑ που τρέχουν απαιτούν αυστηρή τήρηση των προϋποθέσεων.
Μην αφήνετε την τύχη των δικαιωμάτων σας στην τύχη. Αφιερώστε δέκα λεπτά για να ελέγξετε την ημερομηνία λήξης του δελτίου σας, να δείτε αν τα εισοδήματά σας είναι εντός ορίων και να βεβαιωθείτε ότι το Ατομικό Σχέδιο Δράσης σας είναι σωστά συμπληρωμένο. Η ψηφιακή εποχή απαιτεί από εμάς να είμαστε πιο τυπικοί και οργανωμένοι, αλλά μας δίνει και τα εργαλεία να τακτοποιούμε τα πάντα από την άνεση του σπιτιού μας.
Η διατήρηση της ιδιότητας του ανέργου δεν είναι απλώς μια γραφειοκρατική διαδικασία. Είναι η διασφάλιση ενός πλέγματος προστασίας που έχετε ανάγκη μέχρι να βρείτε την επόμενη επαγγελματική σας στέγη. Μείνετε τυπικοί, μείνετε ενημερωμένοι και μην επιτρέψετε σε μια μικρή αμέλεια να σας στερήσει σημαντικά πλεονεκτήματα.
