Η αυτόματη άντληση εισοδημάτων που εφαρμόστηκε στις αιτήσεις του 2025 μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας στερεί αυτόματα τα κρίσιμα μόρια χαμηλού εισοδήματος από χιλιάδες μητέρες, οδηγώντας τες εκτός των δωρεάν θέσεων για τους παιδικούς σταθμούς ΕΣΠΑ. Το νέο ψηφιακό σύστημα, που σχεδιάστηκε για να πατάξει τη γραφειοκρατία, έφερε στην επιφάνεια κάθε είδους φορολογητέο εισόδημα, επιδόματα και τεκμήρια που παλαιότερα δεν προσμετρούνταν με τον ίδιο τρόπο, εκτινάσσοντας το εκκαθαριστικό πολλών νοικοκυριών πάνω από τα όρια της μέγιστης μοριοδότησης.
Πώς το ψηφιακό μπλόκο μηδενίζει τα μόρια
Η ψηφιακή διασταύρωση των στοιχείων που καθιερώθηκε πέρυσι άντλησε απευθείας από την ΑΑΔΕ τα πραγματικά αλλά και τα τεκμαρτά εισοδήματα του προηγούμενου έτους. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες μητέρες που θεωρούσαν ότι ανήκουν στην κατηγορία χαμηλού εισοδήματος, βρέθηκαν αντιμέτωπες με μια δυσάρεστη έκπληξη: τα μόρια που περίμεναν να λάβουν με βάση τον μαθηματικό τύπο της ΕΕΤΑΑ μειώθηκαν δραματικά ή μηδενίστηκαν.
Το πρόβλημα εστιάζεται στο γεγονός ότι το σύστημα δεν υπολογίζει πλέον μόνο τον καθαρό μισθό. Στο συνολικό ποσό προστίθενται πλέον αυτόματα:
- Τα τεκμήρια διαβίωσης (π.χ. κατοικία, αυτοκίνητο), τα οποία συχνά ξεπερνούν το πραγματικό εισόδημα μιας άνεργης ή υποαπασχολούμενης μητέρας.
- Κάθε είδους τραπεζικοί τόκοι, ακόμη και λίγων λεπτών του ευρώ, που «κλειδώνουν» τη φορολογική δήλωση σε συγκεκριμένα κριτήρια.
- Επιδόματα και αυτοτελώς φορολογούμενα ποσά που εμφανίζονται στο σύστημα χωρίς να υπάρχει δυνατότητα χειροκίνητης διόρθωσης ή ένστασης από την πλευρά του πολίτη.
Τα εισοδηματικά όρια και η κλίμακα της μοριοδότησης
Για να κατανοήσουμε το μέγεθος του αποκλεισμού, αρκεί να δούμε πώς διαμορφώνονται τα εισοδηματικά κριτήρια και τα αντίστοιχα όρια για την πλήρη κάλυψη. Αν μια οικογένεια ξεπεράσει έστω και για ένα ευρώ τα όρια αυτά λόγω τεκμηρίων, χάνει αυτόματα το προβάδισμα στη λίστα κατάταξης.
| Κατηγορία Οικογένειας | Όριο Εισοδήματος για Πλήρη Κάλυψη | Όριο Εισοδήματος για Δομές Α & Β (Παιδικοί Σταθμοί) |
| Οικογένειες με 2 παιδιά | Έως 27.000€ | Έως 33.000€ |
| Οικογένειες με 3 παιδιά | Έως 30.000€ | Έως 36.000€ |
| Οικογένειες με 4 παιδιά | Έως 33.000€ | Έως 39.000€ |
| Οικογένειες με 5+ παιδιά | Έως 36.000€ | Έως 42.000€ |
Η μοριοδότηση βασίζεται σε έναν αυστηρό μαθηματικό τύπο, όπου το χαμηλότερο εισόδημα δίνει τα περισσότερα μόρια. Μόλις το εισόδημα «τεχνητά» ανέβει λόγω της αυτόματης άντλησης, η μητέρα χάνει τη βάση των μορίων και μένει πίσω από αιτούντες που δεν έχουν τεκμήρια ή διαθέτουν επιπλέον κοινωνικά κριτήρια.
Τι ισχύει με τα κοινωνικά κριτήρια
Παρά το πλήγμα στο εισοδηματικό σκέλος, ορισμένες κατηγορίες διατηρούν ισχυρή μοριοδότηση λόγω της κοινωνικής ή εργασιακής τους κατάστασης. Αυτά τα μόρια λειτουργούν ως «ανάχωμα», αλλά για τις εργαζόμενες μητέρες με μεσαία εισοδήματα που επιβαρύνθηκαν από τεκμήρια, δεν επαρκούν για να εξασφαλίσουν το πολυπόθητο voucher.
- Μονογονεϊκές, τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες: Λαμβάνουν +50 μόρια.
- Γονείς ή παιδιά με αναπηρία άνω του 35%: Λαμβάνουν +50 μόρια.
- Άνεργες μητέρες ή εργαζόμενες με ευέλικτες μορφές απασχόλησης: Λαμβάνουν 90 μόρια.
- Ύπαρξη άνεργου συζύγου/συντρόφου: Προσθέτει επιπλέον +30 μόρια.
Η αυτόματη διασύνδεση των υπηρεσιών στερεί από τις μητέρες τη δυνατότητα να προσκομίσουν συμπληρωματικά έγγραφα που να εξηγούν την πραγματική τους οικονομική κατάσταση. Η δημοσιογραφική έρευνα δείχνει ότι το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας δέχεται έντονες πιέσεις από εργατικά σωματεία και ενώσεις γονέων, ώστε να τροποποιηθεί ο τρόπος υπολογισμού του εισοδήματος και να εξαιρούνται τα τεκμήρια διαβίωσης από την επιλογή των βρεφονηπιακών σταθμών.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να αλλάξω το εισόδημα που τράβηξε αυτόματα το σύστημα αν έχει γίνει λάθος;
Όχι, η άντληση γίνεται απευθείας από την ΑΑΔΕ με βάση την τελευταία εκκαθαρισμένη φορολογική δήλωση. Αν τα στοιχεία της δήλωσης είναι λανθασμένα, θα πρέπει πρώτα να γίνει τροποποιητική δήλωση στην εφορία και έπειτα να γίνει η άντληση, εφόσον η πλατφόρμα των αιτήσεων είναι ακόμη ανοιχτή.
Προσμετράται το επίδομα παιδιού του ΟΠΕΚΑ στο συνολικό εισόδημα;
Όχι, τα κοινωνικά επιδόματα όπως το επίδομα παιδιού εξαιρούνται από τον υπολογισμό του εισοδήματος για τη μοριοδότηση του ΕΣΠΑ, ωστόσο άλλα αυτοτελή εισοδήματα ή αποζημιώσεις ενδέχεται να προσμετρηθούν.
Υπάρχει περίπτωση να πάρω voucher αν έχω υψηλό εισόδημα αλλά πολλά μόρια από κοινωνικά κριτήρια;
Ναι, αν και το εισόδημα παίζει καθοριστικό ρόλο, τα κοινωνικά κριτήρια (όπως η αναπηρία ή η πολυτεκνία) προσφέρουν σταθερά μεγάλο αριθμό μορίων, γεγονός που μπορεί να καλύψει την απώλεια από το εισοδηματικό σκέλος.
Τι γίνεται σε περίπτωση που το παιδί ή ο γονέας έχει αναπηρία άνω του 67%;
Σε αυτή την περίπτωση, οι οικογένειες δικαιούνται voucher ανεξαρτήτως εισοδήματος, οπότε η αυτόματη άντληση εισοδημάτων και τα τεκμήρια δεν επηρεάζουν την έγκριση της αίτησης.
