Για τη σχολική χρονιά 2026-2027, η λειτουργία των σχολικών εργαστηρίων φυσικών επιστημών (ΣΕΦΕ) στα Γυμνάσια και Λύκεια της χώρας καθορίζεται από την υποχρεωτική διεξαγωγή των προβλεπόμενων εργαστηριακών ασκήσεων στο ωρολόγιο πρόγραμμα, με την παράλληλη τοποθέτηση Υπευθύνου Εργαστηρίου Φυσικών Επιστημών σε κάθε σχολική μονάδα για τη διασφάλιση της ασφάλειας και της συντήρησης του εξοπλισμού.
Η ενίσχυση του εργαστηριακού μαθήματος εντάσσεται στη συνολική αναβάθμιση της STEM εκπαίδευσης, με την αξιοποίηση νέων ψηφιακών μικροσκοπίων, αισθητήρων και διαδραστικών συστημάτων μέτρησης.
Κανόνες λειτουργίας και αρμοδιότητες υπευθύνων
Η οργάνωση των εργαστηριακών ασκήσεων Φυσικής, Χημείας και Βιολογίας διέπεται από συγκεκριμένες διοικητικές και παιδαγωγικές οδηγίες:
- Ορισμός Υπευθύνου ΣΕΦΕ: Στη σχολική μονάδα ορίζεται εκπαιδευτικός του κλάδου ΠΕ04 (Φυσικός, Χημικός, Βιολόγος, Γεωλόγος) με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων.
- Μείωση ωραρίου: Στον Υπεύθυνο Εργαστηρίου απονέμεται μείωση διδακτικού ωραρίου (2 ώρες) για τη φροντίδα, τη συντήρηση και την προετοιμασία των πειραματικών διατάξεων.
- Υποχρεωτικότητα ασκήσεων: Οι διδάσκοντες υποχρεούνται να πραγματοποιούν τον ελάχιστο προβλεπόμενο αριθμό εργαστηριακών/πειραματικών ασκήσεων που ορίζει το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ).
- Πρωτόκολλα ασφαλείας: Εφαρμογή αυστηρών κανόνων ασφαλείας κατά τη χρήση χημικών αντιδραστηρίων, γυάλινων συσκευών και ηλεκτρικών διατάξεων υψηλής τάσης.
| Πεδίο ευθύνης | Αρμόδιο πρόσωπο / Φορέας | Βασική υποχρέωση |
| Συντήρηση & Οργάνωση υλικού | Υπεύθυνος ΣΕΦΕ | Ταξινόμηση, έλεγχος καταλληλότητας & συντήρηση οργάνων |
| Διεξαγωγή πειραμάτων | Διδάσκων καθηγητής (ΠΕ04) | Εκτέλεση ασκήσεων βάσει του οδηγού του ΙΕΠ |
| Τεχνική υποστήριξη | ΕΚΦΕ (Εργαστηριακά Κέντρα) | Σεμινάρια υποστήριξης & δανεισμός εξειδικευμένου εξοπλισμού |
Προϋποθέσεις ασφαλείας και εξοπλισμός
Για την ασφαλή διεξαγωγή των μαθημάτων εντός του εργαστηρίου απαιτούνται τα εξής:
- Μέσα ατομικής προστασίας: Υποχρεωτική χρήση γυαλιών ασφαλείας, ποδιών και γαντιών κατά τη διάρκεια πειραμάτων Χημείας και Βιολογίας.
- Εξοπλισμός πρώτων βοηθειών: Πλήρως ενημερωμένο φαρμακείο, πυροσβεστήρας φωτιάς/διοξειδίου και σταθμός πλύσης οφθαλμών σε εμφανές σημείο.
- Καταγραφή χημικών ουσιών: Τήρηση επικαιροποιημένου βιβλίου αποθήκης χημικών αντιδραστηρίων με ειδική σήμανση επικινδυνότητας.
- Χωρισμός τμημάτων: Διεξαγωγή των ασκήσεων με τήρηση των προβλεπόμενων ορίων μαθητών ανά πάγκο εργασίας για την αποφυγή ατυχημάτων.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιος είναι ο ρόλος του Εργαστηριακού Κέντρου Φυσικών Επιστημών (ΕΚΦΕ);
Το ΕΚΦΕ της κάθε Διεύθυνσης Εκπαίδευσης παρέχει τεχνική και παιδαγωγική υποστήριξη στους καθηγητές, διοργανώνει επιμορφωτικά σεμινάρια και δανείζει εξειδικευμένα όργανα στα σχολεία.
Τι γίνεται αν το σχολείο δεν διαθέτει αυτόνομη αίθουσα εργαστηρίου;
Στις περιπτώσεις αυτές, χρησιμοποιείται φορητός εξοπλισμός (τροχήλατα εργαστήρια) και οι εργαστηριακές ασκήσεις εκτελούνται εντός της αίθουσας διδασκαλίας με τη χρήση φορητών συσκευών και προσομοιώσεων.
Μπορούν οι μαθητές να εκτελούν πειράματα αυτόνομα;
Οι μαθητές εκτελούν τις ασκήσεις σε μικρές ομάδες πάντα υπό την άμεση επίβλεψη του διδάσκοντος καθηγητή, ο οποίος καθοδηγεί τη διαδικασία βάσει του φύλλου εργασίας.
