Αν ανοίξατε το εκκαθαριστικό του Απριλίου και διαπιστώσατε ότι ο μισθός σας παραμένει στάσιμος παρά το γεγονός ότι έχετε συμπληρώσει την απαραίτητη προϋπηρεσία για την πρώτη ή τη δεύτερη τριετία σας, τότε βρίσκεστε αντιμέτωποι με μια παράλειψη που επηρεάζει άμεσα την τσέπη σας. Μετά το “ξεπάγωμα” των τριετιών από την 1η Ιανουαρίου, η ενσωμάτωση των προσαυξήσεων στις αποδοχές των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα δεν είναι προαιρετική επιλογή για την επιχείρηση, αλλά νομική υποχρέωση που συνδέεται άρρηκτα με τον κατώτατο μισθό και τις συλλογικές συμβάσεις.
Πολλοί εργαζόμενοι αυτή τη στιγμή αναρωτιούνται αν πρόκειται για “λογιστικό λάθος” ή για μια σκόπιμη καθυστέρηση. Η αλήθεια είναι ότι ο Απρίλιος αποτελεί τον μήνα-ορόσημο, καθώς η νέα αύξηση του κατώτατου μισθού σε συνδυασμό με την προϋπηρεσία που “τρέχει” πλέον κανονικά, υποχρεώνει τους εργοδότες να αναπροσαρμόσουν τα ποσά. Αν αυτό δεν συνέβη, υπάρχουν συγκεκριμένα βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να διεκδικήσετε τα χρήματά σας χωρίς απαραίτητα να έρθετε σε ρήξη, αλλά και γνωρίζοντας πότε πρέπει να απευθυνθείτε στις αρμόδιες αρχές.
Πώς υπολογίζονται σωστά οι τριετίες μετά το ξεπάγωμα
Για να ξέρετε αν όντως δικαιούστε την αύξηση, πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε το τοπίο των υπολογισμών. Η προϋπηρεσία που λαμβάνεται υπόψη είναι εκείνη που είχε διανυθεί έως τις 14 Φεβρουαρίου 2012 και εκείνη που ξεκίνησε να προσμετράται ξανά από την 1η Ιανουαρίου 2024. Το ενδιάμεσο διάστημα (“τα πέτρινα χρόνια”) παραμένει εκτός κάδρου.
Σήμερα, με τον κατώτατο μισθό να έχει διαμορφωθεί στα 830 ευρώ μικτά από την 1η Απριλίου, οι προσαυξήσεις λόγω προϋπηρεσίας για τους υπαλλήλους ορίζονται ως εξής:
- 0-3 έτη: 830 ευρώ (χωρίς τριετία)
- 3-6 έτη: 913 ευρώ (10% προσαύξηση)
- 6-9 έτη: 996 ευρώ (20% προσαύξηση)
- Άνω των 9 ετών: 1.079 ευρώ (30% προσαύξηση)
Αν για παράδειγμα είχατε 2 χρόνια προϋπηρεσίας το 2012 και συμπληρώσατε το τρίτο έτος μέσα στους πρώτους μήνες του 2024, ο μισθός Απριλίου θα έπρεπε οπωσδήποτε να περιλαμβάνει το επιπλέον 10%. Αν ο εργοδότης σας καταβάλλει τον “γυμνό” κατώτατο μισθό των 830 ευρώ, ενώ εσείς έχετε θεμελιωμένη τριετία, τότε υπάρχει σαφής παραβίαση της εργατικής νομοθεσίας.
Το πρώτο βήμα: Η φιλική υπενθύμιση και ο έλεγχος των στοιχείων
Πριν φτάσετε στην καταγγελία, είναι φρόνιμο να ξεκινήσετε με μια άμεση αλλά ευγενική επικοινωνία με το λογιστήριο ή τον εργοδότη σας. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο τα λογιστικά συστήματα να μην έχουν ενημερωθεί με τα σωστά στοιχεία προϋπηρεσίας, ειδικά αν έχετε αλλάξει εργοδότη στο παρελθόν.
Τι πρέπει να προσκομίσετε:
- Βεβαιώσεις προϋπηρεσίας: Αν ο τωρινός σας εργοδότης δεν γνωρίζει την προϋπηρεσία σας πριν το 2012, οφείλετε να του προσκομίσετε τα απαραίτητα έγγραφα.
- Αντίγραφο ενσήμων: Μια εκτύπωση από το σύστημα “ΑΤΛΑΣ” ή “ΕΦΚΑ” που να αποδεικνύει τον χρόνο ασφάλισης.
Πολλές φορές, οι εργοδότες χρησιμοποιούν το επιχείρημα ότι “περιμένουν διευκρινιστικές εγκυκλίους”. Στην προκειμένη περίπτωση, αυτό δεν ισχύει. Ο νόμος είναι σαφής και η εφαρμογή του ξεκίνησε από την αρχή του χρόνου. Μια γραπτή υπενθύμιση (ένα email) είναι πάντα προτιμότερη από μια προφορική συζήτηση, καθώς αποτελεί αποδεικτικό στοιχείο ότι ζητήσατε τα νόμιμα.
Η παγίδα του “συμψηφισμού” με οικειοθελείς παροχές
Εδώ είναι το σημείο όπου γίνονται οι περισσότερες παρεξηγήσεις. Αν ο μισθός σας είναι ήδη υψηλότερος από τον κατώτατο (π.χ. παίρνετε 1.100 ευρώ μικτά ενώ ο κατώτατος με την τριετία σας είναι 913 ευρώ), ο εργοδότης έχει το δικαίωμα να συμψηφίσει την αύξηση της τριετίας με τις επιπλέον αποδοχές που σας δίνει οικειοθελώς.
Σε αυτή την περίπτωση, το εκκαθαριστικό σας μπορεί να μην δείξει αύξηση στο “διά ταύτα”, αλλά θα πρέπει να εμφανίζει την ανάλυση: τον βασικό μισθό, το επίδομα τριετίας και την όποια “οικειοθελή παροχή” ή “διαφορά μισθού”. Αν όμως οι συνολικές σας αποδοχές είναι ακριβώς στα όρια του κατώτατου μισθού, τότε η αύξηση πρέπει να φανεί κανονικά και να πληρωθεί.
Τι να κάνετε αν ο εργοδότης αρνείται να συμμορφωθεί
Αν μετά τη συζήτηση και την προσκόμιση των δικαιολογητικών ο εργοδότης επιμένει να μην καταβάλλει τις τριετίες, έχετε στη διάθεσή σας τρία βασικά “όπλα”:
1. Επιθεώρηση Εργασίας (ΣΕΠΕ): Μπορείτε να υποβάλετε επώνυμη ή ανώνυμη καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας. Η πιο αποτελεσματική μέθοδος είναι η αίτηση για διενέργεια εργατικής διαφοράς. Σε αυτή την περίπτωση, καλείται ο εργοδότης και ο εργαζόμενος ενώπιον του Επιθεωρητή, όπου ο εργοδότης υποχρεούται να αποδείξει γιατί δεν καταβάλλει τις νόμιμες αποδοχές.
2. Ηλεκτρονική υποβολή καταγγελίας: Μέσω της πύλης myEPIERGEASΙΑ, η διαδικασία έχει απλοποιηθεί. Μπορείτε να αναφέρετε την παράβαση ψηφιακά, επισυνάπτοντας τα αποδεικτικά της προϋπηρεσίας σας.
3. Εξώδικη διαμαρτυρία: Αν το κλίμα είναι ήδη τεταμένο, ένας δικηγόρος μπορεί να αποστείλει εξώδικο ζητώντας την άμεση καταβολή των αναδρομικών από τον Ιανουάριο και την αναπροσαρμογή του μισθού Απριλίου.
Τα αναδρομικά: Δεν χάνονται τα χρήματα των προηγούμενων μηνών
Είναι εξαιρετικά σημαντικό να γνωρίζετε ότι αν ο εργοδότης δεν σας έβαλε τις τριετίες τον Ιανουάριο, τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, ενώ τις δικαιούσασταν, σας οφείλει αναδρομικά. Η αύξηση του Απριλίου στον κατώτατο μισθό απλώς ανεβάζει το ύψος της τριετίας, αλλά η υποχρέωση καταβολής ξεκινά από τη στιγμή που συμπληρώσατε τον χρόνο προϋπηρεσίας μέσα στο 2024.
Μην δέχεστε την απάντηση “θα τα βρούμε από τον επόμενο μήνα”. Κάθε μέρα που περνά χωρίς την ορθή απεικόνιση του μισθού σας στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, επηρεάζει επίσης το Δώρο Πάσχα (που καταβάλλεται τώρα), το επίδομα αδείας και τις μελλοντικές σας ασφαλιστικές εισφορές.
Ο ρόλος της ψηφιακής κάρτας εργασίας
Με την επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας σε περισσότερους κλάδους, η απόκρυψη της προϋπηρεσίας γίνεται όλο και πιο δύσκολη για τις επιχειρήσεις. Το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ II διασταυρώνει αυτόματα τα στοιχεία της προϋπηρεσίας που δηλώνονται με τα ιστορικά δεδομένα του κάθε εργαζόμενου.
Αν η επιχείρησή σας χρησιμοποιεί την ψηφιακή κάρτα, οι υπερωρίες και τα επιδόματα τριετιών καταγράφονται και “χτυπάνε” καμπανάκι στο σύστημα όταν υπάρχει απόκλιση από τα νόμιμα κατώτατα όρια. Είναι ένα επιπλέον επιχείρημα που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε στη συζήτηση με τον εργοδότη σας: “Το σύστημα θα δείξει την παράλειψη σε έναν μελλοντικό έλεγχο, ας το διορθώσουμε τώρα”.
Τι ισχύει για τους εργατοτεχνίτες
Μην ξεχνάτε ότι για τους εργατοτεχνίτες οι τριετίες υπολογίζονται επί του ημερομισθίου, το οποίο επίσης αυξήθηκε τον Απρίλιο. Το νέο κατώτατο ημερομίσθιο είναι 37,07 ευρώ.
- Με 1 τριετία (3-6 έτη): +5% = 38,92 €
- Με 2 τριετίες (6-9 έτη): +10% = 40,78 €
- Με 3 τριετίες (9-12 έτη): +15% = 42,63 €
- …έως και 6 τριετίες (18 έτη και άνω): +30% = 48,19 €
Αν εργάζεστε ως εργατοτεχνίτης, ελέγξτε αν η προσαύξηση υπολογίζεται σωστά πάνω στο νέο ημερομίσθιο των 37,07 ευρώ και όχι στο παλιό.
Γιατί δεν πρέπει να φοβάστε να διεκδικήσετε τα νόμιμα
Υπάρχει συχνά ο φόβος της απόλυσης ή της “δυσμένειας” αν κάποιος ζητήσει την αύξηση που δικαιούται. Ωστόσο, πρέπει να γνωρίζετε ότι:
- Η απόλυση ως εκδικητική πράξη επειδή ο εργαζόμενος ζήτησε τα νόμιμα δικαιώματά του είναι άκυρη.
- Οι έλεγχοι της Επιθεώρησης Εργασίας έχουν εντατικοποιηθεί ειδικά για το θέμα των τριετιών, καθώς αποτελεί κυβερνητική προτεραιότητα η διασφάλιση της εφαρμογής του μέτρου.
- Η μη καταβολή των νόμιμων αποδοχών επισύρει βαριά διοικητικά πρόστιμα για την επιχείρηση, τα οποία είναι πολύ υψηλότερα από το κόστος της ίδιας της αύξησης.
Το “ξεπάγωμα” των τριετιών δεν είναι μια παροχή που κάνει ο εργοδότης από την καλή του την καρδιά. Είναι η επιστροφή στην κανονικότητα της μισθωτής εργασίας μετά από 12 χρόνια στασιμότητας.
Η σημασία του σωστού εκκαθαριστικού
Ζητάτε πάντα το μηνιαίο εκκαθαριστικό σημείωμα αποδοχών. Εκεί πρέπει να αναγράφεται ξεκάθαρα:
- Ο βασικός μισθός.
- Το επίδομα προϋπηρεσίας (τριετίες).
- Τυχόν άλλα επιδόματα (γάμου, τέκνων, ανθυγιεινό).
- Οι κρατήσεις και οι εισφορές.
Αν ο εργοδότης σας δίνει τα χρήματα της τριετίας “μαύρα” ή “κάτω από το τραπέζι” χωρίς να φαίνονται στο εκκαθαριστικό, αυτό είναι σε βάρος σας. Δεν προσμετρώνται στη σύνταξή σας, δεν ανεβάζουν το ύψος του μελλοντικού επιδόματος ανεργίας και δεν σας καλύπτουν σε περίπτωση απόλυσης και υπολογισμού της αποζημίωσης.
Η αγορά εργασίας αλλάζει και η ενημέρωση είναι η μοναδική άμυνα του εργαζόμενου. Ο Απρίλιος είναι ένας μήνας που φέρνει αυξήσεις, αλλά αυτές οι αυξήσεις πρέπει να φτάσουν όντως στην τσέπη σας. Αν ο μισθός σας έμεινε ίδιος, μην το αφήσετε να περάσει έτσι. Ενημερωθείτε, συζητήστε και, αν χρειαστεί, δράστε. Η τριετία σας είναι δουλεμένος χρόνος και οφείλει να πληρωθεί.
