Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις εκτός του τόπου μόνιμης κατοικίας τους δικαιούνται, βάσει της ισχύουσας Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας, δωρεάν διαμονή και σίτιση, με τις προϋποθέσεις να εξαρτώνται από την κατηγορία του καταλύματος και τη συμφωνία με τον εργοδότη. Με τη σεζόν του 2026 να βρίσκεται ήδη στην αφετηρία της, η ξεκάθαρη γνώση των δικαιωμάτων σας είναι το “κλειδί” για να αποφύγετε αυθαιρεσίες και κρυφές χρεώσεις στον μισθό σας.
Τι ορίζει η νομοθεσία για τη διαμονή και το φαγητό
Στον κλάδο του τουρισμού, το ζήτημα της παροχής “στέγης και τροφής” δεν είναι προαιρετικό, αλλά ρυθμίζεται από συγκεκριμένους κανόνες που επηρεάζουν το καθαρό ποσό που φτάνει στην τσέπη σας. Αν ο εργοδότης σας παρέχει πλήρη διαμονή και σίτιση, έχει το δικαίωμα να προχωρήσει σε συγκεκριμένες νόμιμες κρατήσεις επί του βασικού μισθού, οι οποίες όμως έχουν αυστηρό πλαφόν.
Πίνακας κρατήσεων και παροχών
| Παροχή προς τον εργαζόμενο | Ποσοστό κράτησης στον βασικό μισθό | Παρατηρήσεις |
| Πλήρης διαμονή | 10% | Πρέπει να τηρούνται οι κανόνες υγιεινής και ασφάλειας. |
| Πλήρης σίτιση (3 γεύματα) | 5% | Αφορά εργαζόμενους εντός του ξενοδοχείου. |
| Συνδυασμός (Στέγη & Τροφή) | 15% | Είναι το μέγιστο ποσοστό που μπορεί να παρακρατηθεί. |
| Χωρίς παροχές | 0% | Ο μισθός καταβάλλεται ολόκληρος χωρίς αυτές τις κρατήσεις. |
Οι προϋποθέσεις για αξιοπρεπή διαβίωση
Δεν αρκεί να υπάρχει ένα κρεβάτι· οι χώροι διαμονής των εργαζομένων (staff houses) πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής κατά τη διάρκεια της σεζόν είναι συχνό φαινόμενο, όμως έχετε δικαίωμα να απαιτήσετε:
- Επαρκή αερισμό και φωτισμό των δωματίων.
- Πρόσβαση σε τρεχούμενο νερό και είδη υγιεινής σε καλή κατάσταση.
- Συγκεκριμένο αριθμό ατόμων ανά δωμάτιο (απαγορεύεται ο υπερπληθυσμός σε μη προβλεπόμενους χώρους).
- Ασφάλεια των προσωπικών σας αντικειμένων.
Σε ό,τι αφορά τη σίτιση, τα γεύματα πρέπει να παρέχονται σε ώρες που δεν παρεμποδίζουν την ομαλή εκτέλεση της εργασίας και να καλύπτουν τις βασικές διατροφικές ανάγκες του προσωπικού.
Τι πρέπει να προσέξετε στο συμβόλαιο
Πριν υπογράψετε την πρόσληψη για το καλοκαίρι του 2026, βεβαιωθείτε ότι οι όροι για τη διαμονή αναγράφονται ρητά. Πολλές επιχειρήσεις, στην προσπάθειά τους να προσελκύσουν προσωπικό λόγω των ελλείψεων στην αγορά εργασίας, προσφέρουν δωρεάν στέγαση χωρίς την κράτηση του 10%. Αυτό αποτελεί οικειοθελή παροχή του εργοδότη και είναι απόλυτα νόμιμο, αρκεί να μην χρησιμοποιηθεί αργότερα ως δικαιολογία για απλήρωτες υπερωρίες.
Δικαιολογητικά και διαδικασία αν καταγγελθεί η σύμβαση
Αν για οποιονδήποτε λόγο η συνεργασία διακοπεί πρόωρα, ο εργαζόμενος οφείλει να εκκενώσει το κατάλυμα. Ωστόσο, προσέξτε τα εξής:
- Δεν μπορεί να σας ζητηθεί να φύγετε νύχτα ή χωρίς προειδοποίηση.
- Η εκκαθάριση του μισθού πρέπει να περιλαμβάνει την αναλογία των κρατήσεων που έγιναν για τις ημέρες που πραγματικά μείνατε στο δωμάτιο.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ο εργοδότης να μου κρατήσει χρήματα για το ρεύμα ή το νερό στο staff house;
Όχι. Οι κρατήσεις που προβλέπει η Συλλογική Σύμβαση (10% για διαμονή) είναι κατ’ αποκοπή και καλύπτουν όλα τα λειτουργικά έξοδα του δωματίου. Οποιαδήποτε επιπλέον χρέωση για “κοινόχρηστα” είναι παράνομη.
Δικαιούμαι φαγητό αν εργάζομαι σε τουριστικό κατάστημα και όχι σε ξενοδοχείο;
Η υποχρεωτική σίτιση με κράτηση 5% αφορά κυρίως τα ξενοδοχεία που διαθέτουν δική τους κουζίνα. Στα τουριστικά καταστήματα ή εστιατόρια, η παροχή φαγητού εξαρτάται από την ατομική σύμβαση ή τη συμφωνία που θα κάνετε με τον ιδιοκτήτη.
Τι κάνω αν το δωμάτιο είναι ακατάλληλο ή επικίνδυνο;
Έχετε το δικαίωμα να κάνετε καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας ή στο σωματείο της περιοχής σας. Οι εργοδότες είναι υποχρεωμένοι να εξασφαλίζουν συνθήκες που δεν θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των εργαζομένων.
Είναι υποχρεωτική η διαμονή αν έχω δικό μου σπίτι κοντά;
Σε καμία περίπτωση. Αν διαθέτετε δική σας στέγη, ο εργοδότης απαγορεύεται να σας επιβάλει την κράτηση του 10% και οφείλει να σας καταβάλει τον πλήρη μισθό σας.
