Οι νέες αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) στις αιτήσεις επιστροφής ΦΠΑ για επιχειρήσεις εισαγωγών και εξαγωγών στοχεύουν στην επιτάχυνση των πληρωμών προς τις συνεπείς επιχειρήσεις, θέτοντας παράλληλα ασφαλιστικές δικλείδες για τον εντοπισμό εικονικών συναλλαγών.
Με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων ανάλυσης κινδύνου (risk analysis) και τη διασύνδεση των τελωνειακών συστημάτων με το myDATA, ο ελεγκτικός μηχανισμός διασταυρώνει άμεσα τα δηλωθέντα στοιχεία των διασαφήσεων εξαγωγής και των εισαγωγικών παραστατικών με τις πραγματικές τραπεζικές και εμπορικές ροές.
Πώς διενεργούνται οι νέες ψηφιακές διασταυρώσεις
Ο έλεγχος των αιτημάτων επιστροφής ΦΠΑ πραγματοποιείται πλέον αυτόματα σε τρία επίπεδα, πριν από την έγκριση της πληρωμής:
1. Διασταύρωση Τελωνειακών Δεδομένων και myDATA
- Τα στοιχεία των διασαφήσεων εξαγωγής (ΕΔΕ) και τα αποδεικτικά εξόδου εμπορευμάτων (μήνυμα IE590) διασταυρώνονται απευθείας με τα ηλεκτρονικά τιμολόγια που έχουν διαβιβαστεί στην πλατφόρμα myDATA.
- Ελέγχεται η ταυτοποίηση των ποσοτήτων, των κωδικών εμπορευμάτων (NACE/TARIC) και της αξίας των αγαθών μεταξύ των παραστατικών πώλησης και των τελωνειακών εγγράφων.
2. Έλεγχος Τραπεζικών Ροών και Πληρωμών
- Επιβεβαιώνεται η είσπραξη του αντιτίμου των εξαγωγών ή η πληρωμή των εισαγωγών μέσω του τραπεζικού συστήματος.
- Εντοπίζονται τυχόν τριγωνικές συναλλαγές ή εμπλοκή εξωχώριων (offshore) εταιρειών χωρίς πραγματική οικονομική δραστηριότητα.
3. Αξιολόγηση Προφίλ Κινδύνου (Risk Profiling)
- Κάθε επιχείρηση αξιολογείται αυτόματα από το σύστημα με βάση το φορολογικό της ιστορικό, τη συνέπεια υποβολής δηλώσεων και την ύπαρξη προηγούμενων παραβάσεων.
- Για τις επιχειρήσεις χαμηλού κινδύνου, η διαδικασία επιστροφής ενεργοποιείται αυτόματα («επιστροφή-εξπρές»), ενώ για τις περιπτώσεις υψηλού κινδύνου παράγεται εντολή στοχευμένου επιτόπιου ή δειγματοληπτικού ελέγχου.
Κατηγοριοποίηση ελέγχων και διαδικασία επιστροφής
| Κατηγορία Ρίσκου | Κριτήρια Συστήματος | Διαδικασία Επιστροφής ΦΠΑ |
| Χαμηλός Κίνδυνος (Green Lane) | Πλήρης ταύτιση myDATA, τεκμηριωμένες τραπεζικές ροές & λευκό φορολογικό μητρώο | Ανάληψη / Επιστροφή-Εξπρές χωρίς ανθρώπινη παρεμβολή |
| Μεσαίος Κίνδυνος (Yellow Lane) | Μικρές αποκλίσεις σε ποσότητες/αξίες ή νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες | Ψηφιακή αίτηση συμπληρωματικών δικαιολογητικών |
| Υψηλός Κίνδυνος (Red Lane) | Ασυμφωνία τελωνείου-myDATA, απουσία τραπεζικών ιχνών ή ενδείξεις εικονικότητας | Αναστολή επιστροφής & διενέργεια τακτικού φορολογικού/τελωνειακού ελέγχου |
Απαιτούμενα δικαιολογητικά για την κάλυψη του ελέγχου
Για την απρόσκοπτη έγκριση της επιστροφής ΦΠΑ, οι εισαγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις οφείλουν να διατηρούν πλήρη ψηφιακό φάκελο με:
- Διασαφήσεις εξαγωγής / εισαγωγής (ΕΔΕ) και τα αντίστοιχα ηλεκτρονικά αποδεικτικά εξόδου από την Ε.Ε. (IE590).
- Φορτωτικά έγγραφα (CMR, Bill of Lading, Air Waybill) που αποδεικνύουν τη φυσική διακίνηση των εμπορευμάτων.
- Τραπεζικά παραστατικά (εκθέσεις εισαγωγής/εξαγωγής, swift/vouchers) που πιστοποιούν την εξόφληση των τιμολογίων.
- Ισχύουσες συμβάσεις και ιδιωτικά συμφωνητικά με οίκους του εξωτερικού ή μεταφορικές εταιρείες.
Συχνές ερωτήσεις
Τι συμβαίνει αν το σύστημα εντοπίσει απόκλιση μεταξύ τιμολογίου myDATA και διασάφησης εξαγωγής;
Σε περίπτωση ασυμφωνίας (π.χ. διαφορετική αναγραφόμενη αξία ή ποσότητα), η διαδικασία αυτόματης επιστροφής δεσμεύεται και αποστέλλεται ηλεκτρονική ειδοποίηση στην επιχείρηση. Ο φορολογούμενος καλείται να υποβάλει διορθωτική δήλωση ή να προσκομίσει τα απαραίτητα αποδεικτικά έγγραφα εντός ορισμένης προθεσμίας.
Πώς επηρεάζονται οι συνεπείς εξαγωγικές επιχειρήσεις από τα νέα μέτρα;
Για τις συνεπείς επιχειρήσεις με πλήρως διασταυρωμένα στοιχεία, οι νέοι έλεγχοι λειτουργούν ευεργετικά, καθώς μειώνουν δραστικά τον χρόνο αναμονής για την είσπραξη του ΦΠΑ. Η έγκριση και η κατάθεση των ποσών στους τραπεζικούς λογαριασμούς πραγματοποιείται με διαδικασίες «εξπρές».
Ποιες είναι οι συνέπειες αν διαπιστωθεί εικονικότητα σε εξαγωγικές συναλλαγές;
Εάν διαπιστωθεί ότι οι εξαγωγές ήταν εικονικές με σκοπό την παράνομη είσπραξη επιστροφής ΦΠΑ, επιβάλλονται αυστηρά διοικητικά πρόστιμα, καταλογίζεται ο αναλογών φόρος με προσαυξήσεις, ενώ ενεργοποιούνται άμεσα οι διαδικασίες αναστολής του ΑΦΜ και παραπομπής στη Δικαιοσύνη για κακουργηματική απάτη.
