Τα πρώτα επίσημα πρόστιμα για παραβίαση του δικαιώματος αποσύνδεσης στην Ελλάδα είναι πλέον γεγονός, με την Επιθεώρηση Εργασίας να επιβάλλει χρηματικές κυρώσεις σε επιχειρήσεις που έστελναν μηνύματα για υπηρεσιακά ζητήματα μέσω Viber μετά τη λήξη του ωραρίου των εργαζομένων τους.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια αυστηρή στροφή των ελεγκτικών μηχανισμών στην πράξη, καθώς μέχρι πρότινος η νομοθετική πρόβλεψη για την ψηφιακή αποσύνδεση παρέμενε σε μεγάλο βαθμό θεωρητική. Οι καταγγελίες εργαζομένων που συνοδεύονταν από αποδεικτικά στιγμιότυπα οθόνης (screenshots) από ομαδικές ή προσωπικές συνομιλίες σε chat apps άνοιξαν τον δρόμο για τους ελέγχους και την επιβολή των σχετικών κυρώσεων.
Πώς στοιχειοθετείται η παράβαση και ποια είναι τα πρόστιμα
Για να επιβληθεί διοικητικό πρόστιμο από τους ελεγκτές, εξετάζεται μια σειρά από συγκεκριμένα κριτήρια που αφορούν τη συχνότητα, το περιεχόμενο και την πίεση που ασκείται στον εργαζόμενο εκτός του συμφωνημένου χρόνου εργασίας του.
| Κριτήριο εξέτασης παράβασης | Ύψος προστίμου / Συνέπειες |
| Συστηματική αποστολή μηνυμάτων (εκτός ωραρίου/Σαββατοκύριακα) | Από 1.500€ έως 3.000€ ανά θιγόμενο εργαζόμενο (ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης). |
| Απαίτηση για άμεση απάντηση ή εκτέλεση εργασίας | Χαρακτηρίζεται ως αυθαίρετη υπερωρία με επιπλέον πρόστιμα για μη δήλωση στο Εργάνη ΙΙ. |
| Ψυχολογική πίεση / Απειλή απόλυσης σε μη απάντηση | Κατηγοριοποιείται ως θιγόμενη προσωπικότητα με κλιμάκωση του προστίμου έως και 8.000€. |
| Υποτροπή της επιχείρησης εντός του έτους | Διπλασιασμός του αρχικού προστίμου και αυξημένος κίνδυνος για καθολικό έλεγχο. |
Οι βασικές προϋποθέσεις για τη νόμιμη προστασία του εργαζόμενου
Για να μπορέσει ένας εργαζόμενος να δικαιωθεί σε περίπτωση που δέχεται ενοχλήσεις στο Viber, στο WhatsApp ή μέσω email κατά τις ώρες της ανάπαυσής του, πρέπει να συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις:
- Να έχει παρέλθει ο συμβατικός χρόνος εργασίας όπως αυτός είναι δηλωμένος στο σύστημα Εργάνη ΙΙ και αποτυπώνεται στην Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας.
- Τα μηνύματα να αφορούν τρέχοντα υπηρεσιακά θέματα που απαιτούν ενασχόληση ή δημιουργούν άγχος και όχι απλές κοινωνικές ευχές ή ενημερώσεις γενικού ενδιαφέροντος.
- Ο εργαζόμενος να μην έχει υπογράψει κάποια ειδική ρήτρα ετοιμότητας (on-call) η οποία προβλέπει συγκεκριμένη οικονομική αποζημίωση για παροχή υπηρεσιών εκτός ωραρίου.
Τα δικαιολογητικά για την καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας
Αν αποφασίσετε να προχωρήσετε σε επώνυμη ή ανώνυμη καταγγελία, η διαδικασία απαιτεί συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία προκειμένου οι ελεγκτές να «δέσουν» την υπόθεση:
- Αντίγραφα συνομιλιών (chat exports ή screenshots) όπου φαίνεται καθαρά η ημερομηνία, η προχωρημένη ώρα αποστολής και το όνομα του αποστολέα.
- Η σύμβαση εργασίας και το τρέχον ψηφιακό ωράριο, ώστε να αποδεικνύεται ότι το μήνυμα στάλθηκε σε χρόνο ανάπαυσης.
- Δεδομένα της Ψηφιακής Κάρτας που επιβεβαιώνουν ότι ο εργαζόμενος είχε ήδη χτυπήσει λήξη βάρδιας (check-out) τη συγκεκριμένη ημέρα.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ο εργοδότης να με απολύσει αν απλώς αγνοήσω το μήνυμα στο Viber;
Όχι, οποιαδήποτε απόλυση ή δυσμενής μεταχείριση επειδή ασκήσατε το δικαίωμα αποσύνδεσης θεωρείται άκυρη και εκδικητική. Ο νόμος προστατεύει ρητά τους εργαζόμενους από αντίποινα.
Τι ισχύει αν το μήνυμα στάλθηκε από συνάδελφο και όχι από το αφεντικό;
Αν ο συνάδελφος είναι προϊστάμενος ή ενεργεί κατ’ εντολή της διοίκησης, η ευθύνη βαραίνει την εταιρεία. Αν πρόκειται για απλό συνάδελφο χωρίς διευθυντικό δικαίωμα, η επιχείρηση οφείλει να έχει θεσπίσει εσωτερικό κανονισμό που να απαγορεύει τέτοιες πρακτικές μεταξύ του προσωπικού.
Αν απαντήσω στο μήνυμα, χάνω το δικαίωμα να διαμαρτυρηθώ;
Όχι. Η απάντηση που τυχόν δώσατε λόγω πίεσης ή ευγένειας δεν νομιμοποιεί την εργοδοτική αυθαιρεσία. Αντιθέτως, η απάντηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απόδειξη ότι αναγκαστήκατε να εργαστείτε πνευματικά εκτός του ωραρίου σας.
