Η εξαγορά πλασματικών ετών αποτελεί το ισχυρότερο «εργαλείο» για χιλιάδες ασφαλισμένους στον e-ΕΦΚΑ, καθώς επιτρέπει τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος έως και 7 χρόνια νωρίτερα ή την προσαύξηση του τελικού ποσού της σύνταξης.
Στον e-ΕΦΚΑ, ο υπολογισμός των συντάξιμων ετών βασίζεται στο συνολικό χρόνο πραγματικής ασφάλισης (ημέρες εργασίας/ένσημα) που έχει πραγματοποιήσει ο εργαζόμενος, στον οποίο προστίθεται ο πλασματικός χρόνος που αναγνωρίζεται ή εξαγοράζεται.
Πώς υπολογίζονται τα συντάξιμα χρόνια στον e-ΕΦΚΑ
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, 300 ημέρες ασφάλισης αντιστοιχούν σε 1 συντάξιμο έτος, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, 12 μήνες καταβολής ασφαλιστικών εισφορών ισοδυναμούν με 1 έτος ασφάλισης.
Τα συντάξιμα χρόνια χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες:
- Πραγματικός χρόνος ασφάλισης: Ημι-απασχόληση, πλήρης εργασία, παράλληλη ασφάλιση και χρόνος επιδόματος ασθένειας/ανεργίας (έως τα οριζόμενα όρια).
- Πλασματικός χρόνος ασφάλισης: Περίοδοι που δεν υπήρχε ενεργή εργασία ή καταβολή εισφορών (σπουδές, στρατός, παιδιά, κενα ασφάλισης), αλλά ο νόμος δίνει τη δυνατότητα αναγνώρισης.
Ποιες κατηγορίες πλασματικών ετών αναγνωρίζονται
Ο νόμος παρέχει τη δυνατότητα αναγνώρισης διαφόρων περιόδων του βίου του ασφαλισμένου. Οι βασικότερες κατηγορίες είναι:
- Στρατιωτική θητεία (για τους άνδρες).
- Γονική άδεια / Χρόνος λόγω τέκνων (1 έτος για το πρώτο παιδί, 2 έτη για το δεύτερο, 2 έτη για το τρίτο).
- Σπουδές σε ανώτερες/ανώτατες σχολές για την απόκτηση πτυχίου.
- Επιδοτούμενη ανεργία (έως 200 ημέρες / 1 έτος).
- Επιδοτούμενη ασθένεια (έως 200 ημέρες / 1 έτος).
- Εκπαιδευτική άδεια άνευ αποδοχών.
- Κενά ασφάλισης (διαστήματα μεταξύ δύο περιόδων εργασίας).
SOS: Η επιδοτούμενη ανεργία και η επιδοτούμενη ασθένεια αναγνωρίζονται δωρεάν (χωρίς εξαγορά), αλλά χρησιμοποιούνται μόνο για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος και όχι για την προσαύξηση του ποσού της σύνταξης.
Όρια αναγνώρισης και κόστος εξαγοράς
Στον ιδιωτικό τομέα και στους ελεύθερους επαγγελματίες, το ανώτατο όριο πλασματικών ετών που μπορούν να εξαγοραστούν ανέρχεται συνολικά σε 7 έτη. Στο Δημόσιο, το όριο αυτό μπορεί να φτάσει έως και τα 12 έτη (μαζί με τα έτη λόγω τέκνων).
Το κόστος εξαγοράς διαμορφώνεται ανάλογα με την ιδιότητα του ασφαλισμένου:
| Κατηγορία Ασφαλισμένου | Βάση Υπολογισμού | Μηνιαίο Κόστος | Τρόπος Εξόφλησης & Εκπτώσεις |
| Μισθωτοί Ιδιωτικού Τομέα | 20% επί των μικτών μηνιαίων αποδοχών του τελευταίου μήνα | Ελάχιστο 184,00 € (με βάση τον κατώτατο μισθό 920 €) | Εφάπαξ (έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος) ή σε μηνιαίες δόσεις/παρακράτηση από τη σύνταξη. |
| Ελεύθεροι Επαγγελματίες / Αυτοαπασχολούμενοι | Εισφορά του κλάδου κύριας σύνταξης της επιλεγμένης ασφαλιστικής κατηγορίας | Από 185,09 € (1η κατηγορία) έως 597,06 € (6η κατηγορία) | Εφάπαξ με έκπτωση 2% ανά έτος ή τμηματικά με παρακράτηση. |
| Δημόσιοι Υπάλληλοι | 20% επί των συντάξιμων αποδοχών (για αιτήσεις από 01/01/2020 και μετά) | Ανάλογα με τον μισθό του υπαλλήλου | Εφάπαξ (έκπτωση 2% ανά έτος) ή παρακράτηση 1/4 του ποσού της σύνταξης. |
Δικαιολογητικά για την αίτηση εξαγοράς
Η υποβολή της αίτησης γίνεται ηλεκτρονικά μέσω των ψηφιακών υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ ή στην αρμόδια τοπική διεύθυνση. Τα απαιτούμενα δικαιολογητικά διαφέρουν ανάλογα με την κατηγορία πλασματικού χρόνου:
- Για τη στρατιωτική θητεία: Πιστοποιητικό τύπου Α΄ από τη Στρατολογία.
- Για τις σπουδές: Αντίγραφο πτυχίου ή βεβαίωση σπουδών από την οικεία σχολή (όπου αναγράφεται η κανονική διάρκεια φοίτησης).
- Για τα παιδιά: Πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης ή ληξιαρχικές πράξεις γέννησης.
- Για τα κενά ασφάλισης: Υπεύθυνη δήλωση και έλεγχος των ατομικών λογαριασμών ασφάλισης e-ΕΦΚΑ.
- Για την επιδοτούμενη ανεργία/ασθένεια: Βεβαίωση επιδότησης από την ΔΥΠΑ (πρώην ΟΑΕΔ) ή το οικείο υποκατάστημα e-ΕΦΚΑ.
Πότε συμφέρει η εξαγορά
Η εξαγορά πλασματικών ετών δεν είναι πάντα απαραίτητη ή κερδοφόρα. Συμφέρει κυρίως όταν:
- «Κλειδώνει» θεμελίωση δικαιώματος: Επιτρέπει στον ασφαλισμένο να συνταξιοδοτηθεί στα 62 έτη με 40ετία ή να κάνει χρήση ευνοϊκότερων διατάξεων (π.χ. μητέρες ανηλίκων, 35ετία) αποφεύγοντας την έξοδο στα 67 έτη.
- Αυξάνει το ποσοστό αναπλήρωσης: Από τα 31 έως τα 40 έτη ασφάλισης, τα ποσοστά αναπλήρωσης του ν. 4670/2020 αυξάνονται σημαντικά (έως 2,55% ανά έτος), προσφέροντας ουσιαστική προσαύξηση στη μηνιαία σύνταξη.
Αντίθετα, η εξαγορά δεν συμφέρει αν ο ασφαλισμένος συμπληρώνει τα απαιτούμενα χρόνια με πραγματική εργασία ή αν τα επιπλέον πλασματικά έτη δεν αλλάζουν το ηλικιακό όριο ούτε προσφέρουν σημαντική αύξηση στο τελικό ποσό.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε πρέπει να υποβληθεί η αίτηση εξαγοράς πλασματικών ετών;
Η αίτηση μπορεί να υποβληθεί οποτεδήποτε, ακόμα και ταυτόχρονα με την αίτηση συνταξιοδότησης. Οι ασφαλιστικοί σύμβουλοι συνιστούν η αίτηση να γίνεται κοντά στη συνταξιοδότηση, ώστε ο ασφαλισμένος να γνωρίζει με ακρίβεια πόσα έτη χρειάζεται και ποιο είναι το ακριβές κόστος.
Τι συμβαίνει αν υποβληθεί αίτηση αλλά δεν πληρωθούν οι δόσεις;
Αν ο ασφαλισμένος σταματήσει την πληρωμή των δόσεων, η αναγνώριση συντελείται αναλογικά μόνο για τους μήνες που έχουν εξοφληθεί πλήρως. Ο υπολειπόμενος χρόνος διαγράφεται και δεν προσμετράται στη σύνταξη.
Μπορεί να ακυρωθεί η πράξη αναγνώρισης και να επιστραφούν τα χρήματα;
Όχι. Εφόσον εκδοθεί η απόφαση αναγνώρισης και καταβληθούν τα σχετικά ποσά, τα χρήματα δεν επιστρέφονται, ακόμα κι αν ο ασφαλισμένος εκ των υστέρων διαπιστώσει ότι δεν χρειαζόταν τα συγκεκριμένα χρόνια για τη συνταξιοδότησή του.
Μπορούν τα πλασματικά έτη να χρησιμοποιηθούν για επικουρική σύνταξη;
Ναι, εφόσον αναγνωριστούν και στον αντίστοιχο φορέα επικουρικής ασφάλισης. Το κόστος εξαγοράς για την επικουρική σύνταξη υπολογίζεται ξεχωριστά με συντελεστή 6% επί των συντάξιμων αποδοχών ή της επιλεγμένης κατηγορίας.
