Σε περίπτωση που ο εργαζόμενος αναγκαστεί να παραμείνει στην εργασία του λόγω καθυστέρησης του συναδέλφου της επόμενης βάρδιας, η επιπλέον αυτή ώρα πρέπει να δηλωθεί άμεσα ως υπερωρία ή υπερεργασία μέσω του συστήματος Εργάνη ΙΙ, με τον εργοδότη να υποχρεούται να κάνει τη σχετική προδήλωση πριν ο υπάλληλος “χτυπήσει” την κάρτα του για έξοδο.
Το ζήτημα αυτό απασχολεί χιλιάδες επιχειρήσεις και εργαζόμενους, ειδικά σε κλάδους συνεχούς λειτουργίας όπως η βιομηχανία, τα logistics, η εστίαση και ο τουρισμός. Η ψηφιακή κάρτα εργασίας δεν συγχωρεί αποκλίσεις, πράγμα που σημαίνει ότι οποιαδήποτε παραμονή στο χώρο εργασίας πέρα από το θεσμοθετημένο ωράριο, χωρίς την κατάλληλη ηλεκτρονική σήμανση, καταγράφεται ως παράβαση και επιφέρει βαριά πρόστιμα.
Τα βήματα της δήλωσης και οι προσαυξήσεις στους μισθούς
Η διαδικασία απαιτεί άμεση ανταπόκριση από το λογιστήριο ή τον υπεύθυνο βάρδιας της επιχείρησης. Η δήλωση της παράτασης του ωραρίου γίνεται ψηφιακά και καθορίζει το ύψος της αμοιβής που θα λάβει ο εργαζόμενος για τον επιπλέον χρόνο που προσέφερε.
Στον πίνακα που ακολουθεί αποτυπώνονται τα βήματα που πρέπει να γίνουν στο σύστημα, τα χρονικά όρια και οι αντίστοιχες νόμιμες προσαυξήσεις στα ωρομίσθια:
| Στάδιο Διαδικασίας / Τύπος Απασχόλησης | Χρονικό Όριο Υποβολής | Προσαύξηση στο Ωρομίσθιο |
| Προδήλωση τροποποίησης ωραρίου | Πριν τη λήξη της κανονικής βάρδιας | Καταχώριση στο Εργάνη ΙΙ |
| Υπερεργασία (1η έως 5η ώρα την εβδομάδα) | Πριν το “χτύπημα” εξόδου | +20% στο ωρομίσθιο |
| Νόμιμη υπερωρία (Έως 150 ώρες το έτος) | Πριν την έναρξη της υπερωρίας | +40% στο ωρομίσθιο |
| Παράνομη / Κατ’ εξαίρεση υπερωρία | – | +120% (λόγω μη τήρησης διαδικασίας) |
Οι υποχρεώσεις του εργοδότη και οι προϋποθέσεις
Για να είναι απόλυτα καλυμμένη η επιχείρηση σε έναν ενδεχόμενο έλεγχο της Επιθεώρησης Εργασίας, πρέπει να τηρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις κατά τη διαχείριση αυτών των έκτακτων περιστατικών.
Οι βασικές προϋποθέσεις και τα SOS σημεία που πρέπει να προσέξετε είναι:
- Η σήμανση της εισόδου και της εξόδου πρέπει να ανταποκρίνεται στην πραγματική ώρα εργασίας (δεν επιτρέπεται ο εργαζόμενος να χτυπήσει έξοδο και να παραμείνει στο πόστο του περιμένοντας τον αντικαταστάτη του).
- Ο εργοδότης οφείλει να υποβάλει το Έντυπο Ε8 (Γνωστοποίηση πραγματοποίησης υπερωριακής απασχόλησης) στο Εργάνη πριν από την έναρξη της υπερωρίας.
- Το σύστημα δέχεται μια ανοχή έως 15 λεπτά για το χτύπημα της κάρτας, όμως αυτή η ανοχή αφορά αποκλειστικά την προσέλευση ή την αποχώρηση και όχι την παροχή εργασίας.
- Σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας (π.χ. ξαφνική ασθένεια του επόμενου εργαζομένου), η δήλωση πρέπει να γίνει έστω και τα πρώτα λεπτά της καθυστέρησης, ώστε να δικαιολογηθεί η αναντιστοιχία ωραρίου και σήμανσης.
Πώς γίνεται η διόρθωση σε περίπτωση σφάλματος
Αν για οποιοδήποτε λόγο ο εργαζόμενος χτυπήσει την κάρτα του με καθυστέρηση χωρίς να έχει προηγηθεί η δήλωση υπερωρίας από την επιχείρηση, δημιουργείται “κόκκινη σημαία” στο σύστημα.
Οι εργοδότες έχουν τη δυνατότητα να προβούν σε διορθωτικές δηλώσεις εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών του επόμενου μήνα, αναφέροντας αναλυτικά τον λόγο της απόκλισης. Ωστόσο, η συστηματική επίκληση καθυστερήσεων των επόμενων βαρδιών χωρίς έγκαιρη σήμανση μπαίνει στο στόχαστρο των ελεγκτικών μηχανισμών ως ύποπτη για υποδηλωμένη εργασία.
Συχνές ερωτήσεις
Τι γίνεται αν ο συνάδελφος καθυστερήσει μόνο 10-15 λεπτά;
Αν η καθυστέρηση είναι εντός του ορίου ασφαλείας των 15 λεπτών που προβλέπει ο νόμος για τεχνικούς λόγους, δεν απαιτείται αλλαγή στο Εργάνη. Αν όμως ο εργαζόμενος απασχοληθεί ενεργά σε αυτά τα λεπτά, ο χρόνος αυτός προσμετράται στον μηνιαίο χρόνο εργασίας και πρέπει να αμειφθεί.
Μπορεί ο εργοδότης να αρνηθεί να πληρώσει την υπερωρία επειδή φταίει ο υπάλληλος που άργησε;
Όχι, ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να πληρώσει τον εργαζόμενο που παρέμεινε στο πόστο του. Η αστική διαφορά ή οι κυρώσεις προς τον υπάλληλο που καθυστέρησε αφορούν τον εσωτερικό κανονισμό της επιχείρησης, αλλά η παρεχόμενη εργασία με βάση την ψηφιακή κάρτα πρέπει να αποζημιωθεί κανονικά.
Τι κυρώσεις υπάρχουν αν η κάρτα δείξει υπερωρία που δεν δηλώθηκε;
Αν διαπιστωθεί αναντιστοιχία ανάμεσα στα κτυπήματα της κάρτας και τις δηλώσεις ωραρίου, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο στον εργοδότη, το οποίο ξεκινά από τα 3.000 ευρώ ανά εργαζόμενο και μπορεί να φτάσει τις 10.500 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης.
Μπορεί η επιπλέον ώρα να δοθεί ως ρεπό αντί για πληρωμή;
Η υπερεργασία και η νόμιμη υπερωρία αμείβονται υποχρεωτικά με τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις. Η παροχή ισόχρονης άδειας (ρεπό) επιτρέπεται μόνο αν υπάρχει σχετική συλλογική σύμβαση εργασίας ή έγγραφη ατομική συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου.
