Οι εργαζόμενοι που βρίσκονται σε καθεστώς ετοιμότητας δικαιούνται συγκεκριμένη αμοιβή και ανάπαυση ανάλογα με το αν η αναμονή τους περιορίζει την ελευθερία κινήσεων ή αν πραγματοποιείται στον χώρο εργασίας. Σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία, ο διαχωρισμός μεταξύ “γνήσιας ετοιμότητας” και “απλής ετοιμότητας” είναι αυτός που καθορίζει το ύψος του μεροκάματου αλλά και το αν οι ώρες αυτές προσμετρώνται στον χρόνο εργασίας.
Οι δύο τύποι ετοιμότητας και οι αμοιβές τους
Δεν αντιμετωπίζονται όλες οι περιπτώσεις αναμονής με τον ίδιο τρόπο. Το κλειδί βρίσκεται στο αν ο εργαζόμενος είναι υποχρεωμένος να βρίσκεται σε συγκεκριμένο τόπο ή αν μπορεί να διαθέτει τον χρόνο του όπως επιθυμεί, αρκεί να ανταποκριθεί σε μια κλήση.
| Είδος Ετοιμότητας | Περιγραφή | Αμοιβή / Δικαιώματα |
|---|---|---|
| Γνήσια Ετοιμότητα | Ο εργαζόμενος βρίσκεται στον χώρο εργασίας ή σε σημείο που ορίζει ο εργοδότης. | Πλήρης μισθός, προσαυξήσεις για νυχτερινά/Κυριακές και υπερωρίες. |
| Απλή Ετοιμότητα | Ο εργαζόμενος είναι στο σπίτι του, αλλά διαθέσιμος να απαντήσει στο τηλέφωνο ή να προσέλθει αν χρειαστεί. | Μικρότερη αμοιβή (συμφωνείται ελεύθερα), συνήθως ποσοστό του μισθού. |
| Ενεργός Ετοιμότητα | Η στιγμή που η αναμονή διακόπτεται και ο εργαζόμενος παρέχει πράγματι εργασία. | Πλήρεις αποδοχές για τις ώρες αυτές, ανεξαρτήτως του αρχικού καθεστώτος. |
Εξαγωγή στα Υπολογιστικά φύλλα
Τι ισχύει για την ανάπαυση και το 11ωρο
Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία είναι η τήρηση των ορίων ανάπαυσης. Ο νόμος είναι σαφής: κάθε εργαζόμενος δικαιούται τουλάχιστον 11 ώρες συνεχόμενης ημερήσιας ανάπαυσης.
- Αν το καθεστώς ετοιμότητας απαιτεί τη φυσική παρουσία στον χώρο εργασίας, οι ώρες αυτές θεωρούνται χρόνος εργασίας και δεν μπορούν να παραβιάζουν το 11ωρο.
- Σε περίπτωση που ο εργαζόμενος κληθεί για δουλειά ενώ βρισκόταν σε απλή ετοιμότητα στο σπίτι, ο χρόνος ανάπαυσης διακόπτεται.
- Μετά την παροχή εργασίας σε καθεστώς ετοιμότητας, ο εργοδότης οφείλει να διασφαλίσει ότι ο υπάλληλος θα συμπληρώσει το νόμιμο κενό πριν την επόμενη βάρδια.
Πώς υπολογίζεται το ποσό της αποζημίωσης
Στην περίπτωση της απλής ετοιμότητας (on-call), όπου ο εργαζόμενος δεν προσφέρει ενεργή υπηρεσία αλλά απλώς δεσμεύει μέρος της ελευθερίας του, η αμοιβή δεν καθορίζεται από τον νόμο αλλά από τη σύμβαση εργασίας.
Ωστόσο, αν κατά τη διάρκεια της αναμονής ο εργαζόμενος κληθεί και αναλάβει καθήκοντα, για εκείνες τις ώρες πρέπει να πληρωθεί με βάση το ωρομίσθιό του, συμπεριλαμβανομένων όλων των νόμιμων προσαυξήσεων (π.χ. αν είναι Κυριακή, δικαιούται το 75% προσαύξηση).
Υποχρεώσεις εργοδότη και ψηφιακή κάρτα
Με την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, οι ώρες ετοιμότητας πρέπει να δηλώνονται με ακρίβεια. Ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος:
- Να αναγράφει το καθεστώς ετοιμότητας στη σύμβαση ή σε τροποποιητική πράξη.
- Να καταγράφει την έναρξη και λήξη της ενεργού εργασίας στην πλατφόρμα ΕΡΓΑΝΗ.
- Να μην υπερβαίνει τα ανώτατα όρια εβδομαδιαίας απασχόλησης (48 ώρες κατά μέσο όρο, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών).
Συχνές ερωτήσεις (FAQ)
Θεωρείται η απλή ετοιμότητα (από το σπίτι) χρόνος εργασίας; Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και τη νομολογία των δικαστηρίων, η απλή ετοιμότητα δεν θεωρείται χρόνος εργασίας για τον υπολογισμό των ορίων απασχόλησης, εκτός αν ο εργαζόμενος κληθεί να προσφέρει υπηρεσία. Ωστόσο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν αποφάσεις που τείνουν να τη θεωρούν χρόνο εργασίας αν οι περιορισμοί είναι πολύ αυστηροί.
Μπορεί ο εργοδότης να με υποχρεώσει σε ετοιμότητα χωρίς πρόσθετη αμοιβή; Όχι. Η ετοιμότητα αποτελεί παροχή υπηρεσίας (έστω και σε αναμονή) και πρέπει να προβλέπεται αμοιβή. Ακόμα και αν ο μισθός σας είναι ανώτερος από τον κατώτατο, η ετοιμότητα πρέπει να συμφωνείται ρητά και να αποζημιώνεται.
Τι συμβαίνει αν κληθώ να δουλέψω τη νύχτα ενώ είμαι σε ετοιμότητα; Αν η κλήση γίνει μεταξύ 22:00 και 06:00, δικαιούστε την προβλεπόμενη προσαύξηση 25% επί του ωρομισθίου σας για τις ώρες που εργαστήκατε. Αν οι ώρες αυτές θεωρηθούν και υπερωρία, οι προσαυξήσεις προστίθενται αθροιστικά.
