Σε ριζική αναδιάρθρωση του πλαισίου αμοιβών και των όρων εργασίας για χιλιάδες διανομείς στις ψηφιακές πλατφόρμες προχωρά η Ελλάδα, ενσωματώνοντας τη νέα ευρωπαϊκή οδηγία 2024/2831 που βάζει τέλος στην “γκρίζα ζώνη” της ψευδο-αυτοαπασχόλησης. Με τις νέες ρυθμίσεις, η πλειονότητα των freelancers αποκτά πλέον πρόσβαση σε εργασιακά δικαιώματα που μέχρι πρότινος απολάμβαναν μόνο οι μισθωτοί, ενώ θεσπίζονται αυστηρά κριτήρια για το πώς υπολογίζονται τα μπόνους και οι ωριαίες αποζημιώσεις.
Τι αλλάζει στις συμβάσεις και το καθεστώς απασχόλησης
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο εισάγει το “τεκμήριο της μισθωτής εργασίας”. Αυτό σημαίνει πως αν μια πλατφόρμα ελέγχει το ωράριο, την απόδοση ή την εμφάνιση του διανομέα, τότε ο εργαζόμενος θεωρείται αυτόματα μισθωτός και όχι ελεύθερος επαγγελματίας (freelancer). Η αλλαγή αυτή φέρνει ανατροπές στις εισφορές, τα δώρα και τα επιδόματα, καθώς πολλές συμβάσεις παροχής υπηρεσιών μετατρέπονται πλέον σε συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας.
Παράλληλα, καθιερώνεται η ελάχιστη εγγυημένη ωριαία αμοιβή, η οποία δεν μπορεί να υπολείπεται του αναλογούντος κατώτατου μισθού, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παραγγελιών που παραδίδονται ανά ώρα.
Οι νέες κατηγορίες αμοιβών και παροχών
| Είδος Παροχής | Νέο Καθεστώς 2026 | Προηγούμενο Καθεστώς |
|---|---|---|
| Ωριαία Αμοιβή | Κατώτατη εγγυημένη ανά ώρα σύνδεσης | Πληρωμή μόνο ανά παραγγελία |
| Αποζημίωση Καυσίμων | 15% επί του κατώτατου μισθού (μηνιαία) | Συχνά συμπεριλαμβανόταν στην παραγγελία |
| Εξοπλισμός (Κράνος/ΜΑΠ) | Δωρεάν παροχή ή 120€ ετήσια αποζημίωση | Επιβάρυνση του εργαζόμενου |
| Μπόνους Απόδοσης | Διαφανή κριτήρια χωρίς αλγοριθμική πίεση | Αυθαίρετη διακοπή/μείωση |
| Ασφάλιση Ατυχήματος | Υποχρεωτική για όλους (και freelancers) | Προαιρετική ή ιδιωτική |
Εξαγωγή στα Υπολογιστικά φύλλα
Τα νέα κριτήρια για τα μπόνους και τους αλγόριθμους
Μία από τις σημαντικότερες τομές είναι ο έλεγχος της αλγοριθμικής διαχείρισης. Οι εταιρείες δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν “μαύρα κουτιά” για να καθορίζουν ποιος θα πάρει τις καλύτερες παραγγελίες ή τα μεγαλύτερα μπόνους.
- Διαφάνεια: Οι διανομείς πρέπει να γνωρίζουν εκ των προτέρων πώς ακριβώς υπολογίζεται το μπόνους τους (π.χ. βάσει χιλιομέτρων, καιρικών συνθηκών ή όγκου εργασίας).
- Απαγόρευση πίεσης: Απαγορεύεται η χρήση συστημάτων που “τιμωρούν” τον διανομέα αν δεν αποδεχτεί μια παραγγελία ή αν δεν οδηγήσει με επικίνδυνη ταχύτητα.
- Ανθρώπινη επίβλεψη: Κάθε απόφαση για μείωση αμοιβής ή απενεργοποίηση λογαριασμού πρέπει να ελέγχεται από άνθρωπο και όχι μόνο από το λογισμικό της πλατφόρμας.
Προϋποθέσεις για την καταβολή της αποζημίωσης χρήσης οχήματος
Για να λάβει ένας διανομέας την πρόσθετη αποζημίωση για τη χρήση και συντήρηση της μοτοσικλέτας του, πρέπει να πληρούνται τα εξής:
- Χρήση ιδιόκτητου μεταφορικού μέσου (μηχανάκι ή ηλεκτρικό πατίνι).
- Πραγματοποίηση κατ’ ελάχιστον συγκεκριμένου αριθμού διανομών ανά μήνα, όπως ορίζεται στη σύμβαση.
- Υποβολή παραστατικών που αποδεικνύουν την κυριότητα και την ασφάλιση του οχήματος.
- Τήρηση των κανόνων οδικής ασφάλειας και χρήση των προβλεπόμενων Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ).
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να παραμείνω freelancer αν το επιθυμώ; Ναι, το νέο πλαίσιο δεν καταργεί το μοντέλο του ελεύθερου επαγγελματία. Ωστόσο, για να θεωρείται κάποιος νόμιμα freelancer, πρέπει να έχει την πλήρη ελευθερία να επιλέγει πότε θα εργαστεί και ποιες παραγγελίες θα αναλάβει, χωρίς τον έλεγχο “αόρατων” αλγορίθμων.
Τι γίνεται με τα δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα; Όσοι διανομείς κριθεί ότι καλύπτουν τα κριτήρια της μισθωτής εργασίας, δικαιούνται πλέον κανονικά δώρα, επιδόματα αδείας και τριετίες, όπως όλοι οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα.
Ποιος πληρώνει για τη συντήρηση του οχήματος; Με το νέο καθεστώς, οι πλατφόρμες είναι υποχρεωμένες να καταβάλλουν μηνιαία αποζημίωση ίση με το 15% του κατώτατου μισθού για τα έξοδα κίνησης και συντήρησης, η οποία είναι αφορολόγητη και δεν έχει κρατήσεις.
Τι ισχύει αν τραυματιστώ την ώρα της δουλειάς; Όλες οι πλατφόρμες υποχρεούνται πλέον να παρέχουν ασφαλιστική κάλυψη για εργατικό ατύχημα, ανεξάρτητα από το αν ο διανομέας είναι μισθωτός ή συνεργάτης με μπλοκάκι, καλύπτοντας ιατροφαρμακευτικά έξοδα και αποζημίωση για τις ημέρες ανάρρωσης.
