Ανατροπές φέρνει το νέο καθεστώς για τις αμοιβές, τις συμβάσεις και τα έξοδα κίνησης των διανομέων, καθώς καθορίζονται αυστηρότερα κριτήρια για τη διάκριση μεταξύ μισθωτής εργασίας και freelancing, ενώ αυξάνονται οι υποχρεωτικές αποζημιώσεις για τη χρήση και συντήρηση των δικύκλων.
Μετά την πρόσφατη αναπροσαρμογή του κατώτατου μισθού στα 922 ευρώ από τον φετινό Απρίλιο, το τοπίο για χιλιάδες εργαζόμενους σε ψηφιακές πλατφόρμες και καταστήματα εστίασης αναδιαμορφώνεται ριζικά. Παράλληλα, οι έλεγχοι της Επιθεώρησης Εργασίας μέσω του αναβαθμισμένου συστήματος ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ γίνονται πλέον με αυτοματοποιημένα φίλτρα, βάζοντας στο μικροσκόπιο τη νομιμότητα των συμβάσεων.
Δύο ταχύτητες στις συμβάσεις: μισθωτοί και freelancers
Το βασικότερο σημείο της μεταρρύθμισης είναι το ξεκαθάρισμα του τοπίου ανάμεσα στις δύο βασικές κατηγορίες εργαζομένων, προκειμένου να χτυπηθεί η υποκρυπτόμενη εξαρτημένη εργασία (ψευδο-freelancing).
Για όσους απασχολούνται με σχέση εξαρτημένης εργασίας, η βάση υπολογισμού είναι τα 922 ευρώ, εκτός αν καλύπτονται από τη Συλλογική Σύμβαση Εργασίας του επισιτισμού, η οποία προβλέπει ευνοϊκότερες ρυθμίσεις. Στις αποδοχές αυτές προστίθεται υποχρεωτικά το επίδομα ανθυγιεινής εργασίας ύψους 10%, καθώς και οι ανάλογες προσαυξήσεις για εργασία κατά τις νυχτερινές ώρες, τις Κυριακές και τις επίσημες αργίες.
Στον αντίποδα, για να θεωρείται ένας διανομέας πάροχος ανεξάρτητων υπηρεσιών (freelancer) και να μην υποχρεούται η πλατφόρμα να μετατρέψει τη σύμβαση σε μισθωτή, πρέπει να τηρούνται σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η Ελλάδα, μάλιστα, βρίσκεται ήδη σε τροχιά πλήρους ενσωμάτωσης της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας για τους εργαζόμενους σε πλατφόρμες, με τη νομοπαρασκευαστική επιτροπή να ολοκληρώνει το έργο της τους επόμενους μήνες.
Τι ισχύει για τα έξοδα κίνησης και τη συντήρηση
Όταν ο διανομέας χρησιμοποιεί δικό του μοτοποδήλατο ή μοτοσυκλέτα, ο εργοδότης υποχρεούται να του καταβάλλει πρόσθετη μηνιαία αποζημίωση χρήσης και συντήρησης. Αυτή η αποζημίωση ισούται τουλάχιστον με το 15% του εκάστοτε κατώτατου μισθού (δηλαδή διαμορφώνεται στα 138,30 ευρώ με βάση τα τρέχοντα δεδομένα). Η αποζημίωση αυτή δεν έχει τον χαρακτήρα μισθού, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπόκειται σε κρατήσεις ασφαλιστικών εισφορών και είναι αφορολόγητη.
Στον παρακάτω πίνακα αποτυπώνονται συγκεντρωτικά τα οικονομικά δεδομένα και οι βασικές παράμετροι που ισχύουν στην αγορά:
| Κατηγορία διανομέα | Καθεστώς αμοιβής (2026) | Έξοδα κίνησης & συντήρησης | Ασφαλιστικό καθεστώς |
| Μισθωτός (Εξαρτημένη εργασία) | Βάση τα 922€ (ή υψηλότερος βάσει ΣΣΕ επισιτισμού) + 10% επίδομα ανθυγιεινής εργασίας | Πρόσθετη αποζημίωση τουλάχιστον 15% επί του κατώτατου μισθού αν χρησιμοποιεί δικό του όχημα | e-ΕΦΚΑ (Κρατήσεις μισθωτού) |
| Freelancer (Ψηφιακές πλατφόρμες) | Αμοιβή ανά παραγγελία (slot) βάσει ιδιωτικού συμφωνητικού | Υποχρεωτική κάλυψη εξόδων κράνους και συντήρησης οχήματος από την πλατφόρμα ή αντίστοιχη προσαύξηση | e-ΕΦΚΑ (Μπλοκάκι / Ελεύθερος επαγγελματίας) |
Οι προϋποθέσεις για το νόμιμο freelancing
Για να μην κινδυνεύει μια επιχείρηση ή ψηφιακή πλατφόρμα με βαριά πρόστιμα κατά τον έλεγχο από την Επιθεώρηση Εργασίας, η σύμβαση ανεξάρτητων υπηρεσιών με τον διανομέα πρέπει να συνοδεύεται από πραγματική αυτονομία.
Οι βασικές προϋποθέσεις που εξετάζουν οι ελεγκτές είναι οι εξής:
- Ο διανομέας έχει την απόλυτη ελευθερία να επιλέγει πότε θα εργαστεί και πότε θα συνδεθεί στην εφαρμογή.
- Ορίζει ο ίδιος τα διαλείμματά του και τον χρόνο ανάπαυσης χωρίς περιορισμούς.
- Έχει το δικαίωμα να αρνηθεί παραγγελίες ή slots χωρίς να αντιμετωπίζει κυρώσεις, ποινές ή αποκλεισμό από το σύστημα.
- Διατηρεί το δικαίωμα να συμβάλλεται ταυτόχρονα και με ανταγωνιστικές πλατφόρμες ή άλλους εργοδότες.
- Δεν υπόκειται σε αυστηρό ιεραρχικό έλεγχο και πειθαρχική εξουσία από την πλατφόρμα, ενώ απαγορεύεται η χρήση αυτοματοποιημένων συστημάτων που ασκούν αδικαιολόγητη πίεση ή θέτουν σε κίνδυνο την υγεία του.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο είναι το ελάχιστο ποσό που πρέπει να παίρνω για το μηχανάκι μου αν είμαι μισθωτός;
Η υποχρεωτική μηνιαία αποζημίωση χρήσης και συντήρησης οχήματος ανέρχεται στο 15% του κατώτατου μισθού. Με τον κατώτατο στα 922 ευρώ, το ποσό αυτό διαμορφώνεται πλέον στα 138,30 ευρώ τον μήνα και καταβάλλεται καθαρά, χωρίς κρατήσεις.
Μπορεί η πλατφόρμα να με αναγκάσει να γίνω freelancer;
Όχι, η επιλογή του καθεστώτος πρέπει να ανταποκρίνεται στην πραγματική φύση της εργασίας. Αν η πλατφόρμα καθορίζει το ωράριο, τις διαδρομές και δεν σας επιτρέπει να αρνηθείτε παραγγελίες, ο νόμος θεωρεί ότι είστε μισθωτός και η σύμβαση πρέπει να μετατραπεί σε εξαρτημένης εργασίας.
Τι αλλάζει στους ελέγχους με το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ;
Η Επιθεώρηση Εργασίας χρησιμοποιεί πλέον ψηφιακά, αυτοματοποιημένα φίλτρα που διασταυρώνουν τις ώρες σύνδεσης των διανομέων στις πλατφόρμες με τα δηλωμένα στοιχεία. Αν εντοπιστούν σταθερά ωράρια ή ενδείξεις εξάρτησης σε συμβάσεις freelancing, χτυπάει “καμπανάκι” για άμεσο επιτόπιο έλεγχο και επιβολή προστίμων.
