Η φορολογική παγίδα των τεκμηρίων διαβίωσης απειλεί να εξανεμίσει το πρόσθετο εισόδημα χιλιάδων συνταξιούχων που εργάζονται τη φετινή τουριστική περίοδο, καθώς η προσθήκη έστω και λίγων ενσήμων από την καλοκαιρινή απασχόληση ενεργοποιεί αυτόματα το αυστηρό καθεστώς των τεκμηρίων για το σύνολο των εισοδημάτων τους.
Ενώ η κατάργηση της περικοπής του 30% στη σύνταξη άνοιξε τον δρόμο για τη νόμιμη απασχόληση, η εφορία έρχεται τώρα να αντιμετωπίσει αυτούς τους συνταξιούχους ως κοινούς μισθωτούς. Αυτό σημαίνει ότι χάνουν την οριζόντια μείωση κατά 33% στα τεκμήρια διαβίωσης που δικαιούνται αποκλειστικά οι μη εργαζόμενοι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών.
Πώς εκτοξεύεται ο φόρος με λίγα μεροκάματα
Το πρόβλημα εστιάζεται κυρίως σε όσους συνταξιούχους αποφάσισαν να δουλέψουν φέτος το καλοκαίρι σε ξενοδοχεία, εστίαση ή ως εποχικοί υπάλληλοι. Μόλις το σύστημα της ΑΑΔΕ εντοπίσει εισόδημα από μισθωτή εργασία, καταργεί την έκπτωση των τεκμηρίων.
Αν για παράδειγμα ένας συνταξιούχος έχει ένα σπίτι και ένα αυτοκίνητο, τα τεκμαρτά του έξοδα υπολογίζονται πλέον στο 100%. Αν το πραγματικό του εισόδημα (σύνταξη συν το καλοκαιρινό μεροκάματο) είναι χαμηλότερο από το συνολικό τεκμήριο, τότε θα φορολογηθεί για εισόδημα που δεν απέκτησε ποτέ.
Η διαφορά στα τεκμήρια για εργαζόμενους και μη συνταξιούχους
Στον παρακάτω πίνακα αποτυπώνεται πώς διαμορφώνονται τα τεκμήρια διαβίωσης για έναν συνταξιούχο άνω των 65 ετών, ανάλογα με το αν επιλέξει να εργαστεί ή όχι.
| Στοιχείο τεκμηρίου | Μη εργαζόμενος συνταξιούχος (Έκπτωση 33%) | Εργαζόμενος συνταξιούχος (Καμία έκπτωση) |
|---|---|---|
| Ελάχιστο τεκμήριο διαβίωσης | 2.010 € | 3.000 € |
| Κύρια κατοικία (π.χ. 80 τ.μ.) | 2.144 € | 3.200 € |
| Επιβατικό ΙΧ (π.χ. 1.400 κ.εκ., 5ετίας) | 3.484 € | 5.200 € |
| Συνολικό τεκμήριο παραδείγματος | 7.638 € | 11.400 € |
Πώς μπορεί να αποφευχθεί η παγίδα
Υπάρχουν συγκεκριμένοι τρόποι και νόμιμα κριτήρια προκειμένου να καλυφθεί η διαφορά του τεκμηρίου (ανάλωση κεφαλαίου, δωρεές κ.λπ.) ώστε να μην βρεθεί ο συνταξιούχος προ εκπλήξεως με το εκκαθαριστικό του επόμενου έτους.
Για τη σωστή κάλυψη της διαφοράς απαιτούνται:
- Ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών, με τη χρήση αποταμιεύσεων που έχουν ήδη φορολογηθεί στο παρελθόν.
- Εισοδήματα που απαλλάσσονται από τον φόρο ή φορολογούνται αυτοτελώς (π.χ. τόκοι καταθέσεων, μερίσματα).
- Χρηματικές γονικές παροχές ή δωρεές, με την προϋπόθεση ότι έχουν δηλωθεί νόμιμα εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
- Έσοδα από την πώληση περιουσιακών στοιχείων (ακινήτων, οχημάτων) εντός του τρέχοντος έτους.
Συχνές ερωτήσεις
Χάνεται η έκπτωση 33% αν δουλέψω μόνο για έναν μήνα;
Ναι, η νομοθεσία δεν προβλέπει αναλογική μείωση. Αρκεί έστω και μία ημέρα ασφάλισης ή ένα ευρώ από μισθωτή εργασία μέσα στο έτος για να χαθεί η έκπτωση του 33% στα τεκμήρια για ολόκληρο το φορολογικό έτος.
Ποιοι συνταξιούχοι κρατούν την έκπτωση στα τεκμήρια παρότι εργάζονται;
Η εξαίρεση αφορά ελάχιστες κατηγορίες, όπως όσους ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα στον αγροτικό τομέα και πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια ως κατ’ επάγγελμα αγρότες, εφόσον το εισόδημά τους από τη δραστηριότητα αυτή δεν ενεργοποιεί άλλες γενικές διατάξεις.
Αν φορολογηθώ με βάση τα τεκμήρια, θα πληρώσω και προκαταβολή φόρου;
Αν το εισόδημα προέρχεται αποκλειστικά από συντάξεις και μισθούς (ακόμα και εποχικούς), δεν επιβάλλεται προκαταβολή φόρου. Ωστόσο, η ζημιά γίνεται από την ίδια την επιβολή του φόρου επί του τεκμαρτού εισοδήματος, ο οποίος υπολογίζεται με την κλίμακα των μισθωτών.
