Τι να κάνετε αν ο εργοδότης σάς ζητήσει να υπογράψετε τροποποιητική σύμβαση λόγω της διαφάνειας των μισθών

Αν ο εργοδότης σάς ζητήσει να υπογράψετε τροποποιητική σύμβαση εργασίας επικαλούμενος τη νέα ευρωπαϊκή οδηγία για τη διαφάνεια των μισθών, δεν πρέπει να υπογράψετε βιαστικά, καθώς έχετε το νόμιμο δικαίωμα να αρνηθείτε ή να διαπραγματευτείτε τους νέους όρους. Η οδηγία (ΕΕ) 2023/970, η οποία ενσωματώνεται πλήρως στο ελληνικό εργατικό δίκαιο, θεσπίστηκε για να φέρει στο φως τις μισθολογικές ανισότητες και όχι για να αποτελέσει «παράθυρο» για μείωση αποδοχών ή δυσμενέστερες αλλαγές στις συνθήκες εργασίας.

Τι κρύβεται πίσω από μια τροποποιητική σύμβαση

Πολλοί εργοδότες στην Ελλάδα, προκειμένου να εναρμονιστούν με τα νέα αυστηρά πρόστιμα και τους ελέγχους της Επιθεώρησης Εργασίας, προσπαθούν προληπτικά να αναδιαρθρώσουν τους μισθούς των υπαλλήλων τους. Μια τροποποιητική σύμβαση μπορεί να περιέχει παγίδες, όπως:

• Μετατροπή μέρους του βασικού μισθού σε οικειοθελή παροχή (bonus), η οποία μπορεί να κοπεί μονομερώς στο μέλλον.
• Αλλαγή της περιγραφής θέσης εργασίας (job description) με σκοπό να σας κατατάξουν σε χαμηλότερη μισθολογική κλίμακα.
• Ρήτρες απόλυτης εμπιστευτικότητας που απαγορεύουν να συζητάτε τον μισθό σας με συναδέλφους, κάτι που πλέον απαγορεύεται ρητά από την ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε

Αν βρεθείτε με μια τέτοια σύμβαση στο χέρι, ακολουθήστε την εξής στρατηγική:

1. Ζητήστε χρόνο: Μην υπογράφετε τίποτα «εδώ και τώρα». Έχετε δικαίωμα να πάρετε το έγγραφο στο σπίτι για να το μελετήσετε ή να το συμβουλευτείτε με εργατολόγο.
2. Ζητήστε γραπτή αιτιολόγηση: Απαιτήστε από το λογιστήριο ή το HR να σας εξηγήσει εγγράφως (π.χ. μέσω email) ποια συγκεκριμένη διάταξη της διαφάνειας των μισθών επιβάλλει αυτή την τροποποίηση.
3. Ελέγξτε τη συνολική αμοιβή: Βεβαιωθείτε ότι οι μικτές αποδοχές, τα επιδόματα και οι ώρες εργασίας παραμένουν ακριβώς τα ίδια.
4. Κάντε γραπτή αντιπρόταση: Αν διαφωνείτε με κάποιον όρο, απαντήστε επίσημα αναφέροντας ποια σημεία δεν αποδέχεστε.

Το χρονοδιάγραμμα και τα κριτήρια της διαφάνειας

Η εφαρμογή των κανόνων γίνεται σταδιακά, ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης. Οι εταιρείες υποχρεούνται να δημοσιοποιούν στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών και να παρέχουν σαφή κριτήρια εξέλιξης.

Ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις που σας προστατεύουν

Η νομοθεσία σάς δίνει συγκεκριμένα όπλα απέναντι σε αυθαίρετες εργοδοτικές πιέσεις:

• Απαγόρευση μονομερούς βλαπτικής μεταβολής: Ο εργοδότης δεν μπορεί να μειώσει τον μισθό σας ή να αλλάξει το ωράριο χωρίς τη δική σας έγγραφη συγκατάθεση.
• Δικαίωμα πληροφόρησης: Έχετε δικαίωμα να ζητήσετε εγγράφως τον μέσο όρο των αμοιβών για τη δική σας κατηγορία εργαζομένων, σπασμένο ανά φύλο.
• Ακυρότητα ρητρών μυστικότητας: Οποιοσδήποτε όρος στη σύμβαση σας απαγορεύει να αποκαλύψετε τις αποδοχές σας είναι αυτόματα άκυρος.
• Προστασία από αντίποινα: Η άρνησή σας να υπογράψετε μια τροποποιητική σύμβαση που σας θίγει δεν αποτελεί νόμιμο λόγο απόλυσης.

Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί ο εργοδότης να με απολύσει αν αρνηθώ να υπογράψω;

Αν η άρνησή σας οδηγήσει σε απόλυση, αυτή θεωρείται εκδικητική και είναι άκυρη στα δικαστήρια. Ο εργοδότης δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την άρνησή σας ως δικαιολογία για τη λύση της συνεργασίας.

Τι γίνεται αν η τροποποίηση λέει ότι ο μισθός μου παραμένει ίδιος αλλά αλλάζει η ονομασία του;

Απαιτείται μεγάλη προσοχή. Αν ένα μέρος του μισθού μετατραπεί σε «οικειοθελή παροχή», ο εργοδότης αποκτά το δικαίωμα να το περικόψει μονομερώς στο μέλλον, υποστηρίζοντας ότι δεν αποτελεί πλέον τακτική αποδοχή.

Ισχύει η διαφάνεια των μισθών για τις μικρές επιχειρήσεις στην Ελλάδα;

Ναι, το δικαίωμα του εργαζόμενου να γνωρίζει τα κριτήρια καθορισμού του μισθού του και να μην δεσμεύεται από ρήτρες εχεμύθειας ισχύει για όλους τους εργαζόμενους, ανεξάρτητα από το αν η επιχείρηση απασχολεί 5 ή 500 άτομα. Η μόνη διαφορά για τις μικρές εταιρείες είναι ότι δεν έχουν την υποχρέωση να δημοσιεύουν ετήσιες εκθέσεις στο Υπουργείο Εργασίας.