Η διαδοχική ανανέωση συμβάσεων ορισμένου χρόνου θεωρείται καταχρηστική και μετατρέπεται αυτόματα σε σύμβαση αορίστου χρόνου όταν η συνολική τους διάρκεια ξεπερνά τους 24 μήνες ή οι ανανεώσεις είναι περισσότερες από τρεις, χωρίς να συντρέχει κάποιος αντικειμενικός λόγος που να δικαιολογεί τη συγκεκριμένη χρονική περιορισμό.
Η νέα εργατική νομοθεσία βάζει οριστικό φρένο στην εργασιακή ομηρία χιλιάδων εργαζομένων, καθώς το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ εντοπίζει πλέον αυτόματα τις αλυσιδωτές ανανεώσεις που καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες μιας επιχείρησης. Αν ο εργοδότης χρησιμοποιεί το πρόσχημα του «ορισμένου χρόνου» απλώς για να αποφύγει τη νόμιμη αποζημίωση απόλυσης ή τα δικαιώματα της αορίστου διάρκειας, βρίσκεται αντιμέτωπος με βαριές κυρώσεις.
Τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό μιας ανανέωσης ως καταχρηστικής
Για να κριθεί μια σειρά συμβάσεων ως παράνομη και καταχρηστική, εξετάζονται σωρευτικά συγκεκριμένα χρονικά όρια και η πραγματική φύση της απασχόλησης του εργαζόμενου.
Οι βασικές προϋποθέσεις που στοιχειοθετούν την κατάχρηση περιλαμβάνουν:
- Υπέρβαση του 24μήνου: Η συνολική διάρκεια των διαδοχικών συμβάσεων ξεπερνά τους 24 μήνες στον ίδιο εργοδότη, με την ίδια ή παραπλήσια ειδικότητα.
- Πλήθος ανανεώσεων: Πραγματοποιούνται περισσότερες από τρεις διαδοχικές ανανεώσεις μέσα στο προβλεπόμενο χρονικό πλαίσιο.
- Χρονικό κενό μικρότερο των 45 ημερών: Οι συμβάσεις θεωρούνται «διαδοχικές» αν ανάμεσα στη λήξη της μίας και την έναρξη της επόμενης μεσολαβεί διάστημα μικρότερο των 45 ημερολογιακών ημερών.
Αντικειμενικός λόγος έναντι καταχρηστικής πρακτικής
Ο νόμος επιτρέπει κατ’ εξαίρεση τις ανανεώσεις πέραν των ορίων μόνο αν υπάρχει σαφής και δικαιολογημένος αντικειμενικός λόγος, ο οποίος πρέπει να αναγράφεται ρητά στη σύμβαση.
| Χαρακτηριστικά σύμβασης | Νόμιμη χρήση ορισμένου χρόνου | Καταχρηστική / Παράνομη πρακτική |
| Φύση των αναγκών | Αναπλήρωση υπαλλήλου σε άδεια μητρότητας ή ασθένειας. | Κάλυψη καθημερινών, σταθερών αναγκών της επιχείρησης. |
| Αντικείμενο εργασίας | Συγκεκριμένο έργο με σαφή ημερομηνία λήξης (π.χ. καταγραφή αποθεμάτων). | Διαρκής απασχόληση στον πυρήνα των δραστηριοτήτων της εταιρείας. |
| Αιτιολόγηση | Ρητή αναφορά του ειδικού λόγου στο κείμενο της σύμβασης. | Γενική και αόριστη αναγραφή περί «εξυπηρέτησης αναγκών». |
| Συχνότητα | Εποχιακή απασχόληση (π.χ. τουρισμός, αγροτικά) με σαφή διαλείμματα. | Συνεχείς ανανεώσεις κάθε μήνα ή κάθε τρίμηνο χωρίς διακοπή. |
Πώς να διεκδικήσετε τη μετατροπή της σύμβασης
Αν διαπιστώσετε ότι η σχέση εργασίας σας πληροί τα κριτήρια της καταχρηστικότητας, η διαδικασία για τη δικαίωσή σας απαιτεί συγκεκριμένες νομικές ενέργειες.
- Υποβολή αίτησης για εργατική διαφορά στην Επιθεώρηση Εργασίας, ζητώντας την εξέταση της πραγματικής φύσης της απασχόλησής σας.
- Συλλογή αποδεικτικών στοιχείων (e-mails, προγράμματα εργασίας, εντολές της διοίκησης) που αποδεικνύουν ότι εκτελείτε τα ίδια καθήκοντα με το μόνιμο προσωπικό.
- Άσκηση δικαστικής αγωγής εντός των νόμιμων προθεσμιών για την αναγνώριση της σύμβασης ως αορίστου χρόνου και τη διεκδίκηση τυχόν διαφορών δεδουλευμένων ή αποζημίωσης.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ο εργοδότης να αποφύγει τον νόμο αλλάζοντας την επωνυμία της εταιρείας;
Όχι, η νομοθεσία καλύπτει και τις περιπτώσεις μεταβίβασης επιχείρησης ή αλλαγής εταιρικού σχήματος. Αν ο εργαζόμενος προσφέρει τις υπηρεσίες του στον ίδιο ουσιαστικά χώρο και υπό τις οδηγίες των ίδιων προσώπων, οι συμβάσεις προσμετρώνται ως διαδοχικές.
Τι ισχύει για τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου στο Δημόσιο;
Στο Δημόσιο και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, λόγω της συνταγματικής απαγόρευσης (Άρθρο 103), η υπέρβαση των ορίων δεν οδηγεί σε αυτόματη μετατροπή σε αορίστου χρόνου, αλλά δίνει δικαίωμα στον εργαζόμενο να διεκδικήσει δικαστικά αποζημιώσεις.
Αν υπογράψω ότι δέχομαι τον όρο «ορισμένου χρόνου», χάνω το δικαίωμα προσφυγής;
Όχι, η υπογραφή της σύμβασης δεν στερεί το δικαίωμα προσφυγής. Οι διατάξεις για την προστασία των εργαζομένων από την κατάχρηση των ανανεώσεων είναι αναγκαστικού δικαίου και υπερισχύουν οποιασδήποτε ιδιωτικής συμφωνίας.
