Τα πρώτα τσουχτερά πρόστιμα σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα είναι πλέον γεγονός, μετά από επίσημες καταγγελίες εργαζομένων για παραβίαση του δικαιώματος αποσύνδεσης μέσω μηνυμάτων στο Viber και στα εταιρικά emails μετά τις 6 το απόγευμα.
Η Επιθεώρηση Εργασίας έκανε αποφασιστικό βήμα για την εφαρμογή του νόμου, ξεκαθαρίζοντας ότι η ψηφιακή παρενόχληση του προσωπικού εκτός του συμβατικού ωραρίου εργασίας συνιστά παράνομη υπερωριακή απασχόληση που επισύρει βαριές διοικητικές κυρώσεις.
Τα ποσά των προστίμων και τα κριτήρια της παράβασης
Οι έλεγχοι που ολοκληρώθηκαν τις προηγούμενες ημέρες έδειξαν ότι η αποστολή οδηγιών, tasks ή ερωτημάτων μέσω εφαρμογών άμεσης μηνυματοδοσίας (Viber, WhatsApp) και emails εκτός ωραρίου δεν αποτελεί «απλή ενημέρωση», αλλά εργασιακή απαίτηση.
Στον πίνακα που ακολουθεί αποτυπώνονται τα ποσά των κυρώσεων και τα κριτήρια με τα οποία επιβλήθηκαν τα πρώτα πρόστιμα:
| Κατηγορία Παράβασης | Ύψος Προστίμου ανά Εταιρεία | Κριτήρια Επιμέτρησης |
|---|---|---|
| Συστηματική αποστολή Viber εκτός ωραρίου | 20.000 έως 50.000 ευρώ | Συχνότητα μηνυμάτων, αριθμός επηρεαζόμενων εργαζομένων |
| Απαίτηση απάντησης σε email (6 μ.μ. – 8 π.μ.) | 15.000 έως 35.000 ευρώ | Μέγεθος πολυεθνικής, υποτροπή της επιχείρησης |
| Έμμεση πίεση/Απειλή αξιολόγησης | Υψηλότερη κλίμακα προστίμου | Ύπαρξη αποδεικτικών στοιχείων για εκδικητική συμπεριφορά |
| Χρονικό όριο προστασίας | Μετά τις 18:00 (ή λήξη βάρδιας) | Βάσει της δηλωμένης ψηφιακής κάρτας εργασίας |
Τι συνιστά αποδεικτικό στοιχείο για την καταγγελία
Για να μπορέσει η Επιθεώρηση Εργασίας να στοιχειοθετήσει την παράβαση και να προχωρήσει στην επιβολή του προστίμου, οι εργαζόμενοι προσκόμισαν συγκεκριμένα ψηφιακά πειστήρια. Τα SOS στοιχεία είναι:
- Στιγμιότυπα οθόνης (screenshots) από τις συνομιλίες στο Viber, όπου φαίνεται καθαρά η ώρα αποστολής και το περιεχόμενο του μηνύματος.
- Εταιρικά emails με χρονοσήμανση εκτός του νόμιμου ωραρίου, τα οποία ζητούν άμεσες ενέργειες ή προετοιμασία για την επόμενη ημέρα.
- Αντίγραφο της ψηφιακής κάρτας εργασίας, που αποδεικνύει ότι ο εργαζόμενος είχε κάνει “χτύπημα εξόδου” και βρισκόταν σε κατάσταση ανάπαυσης.
- Μαρτυρίες ή ομαδικές αναφορές από σωματεία εργαζομένων, που αποδεικνύουν ότι η πρακτική αυτή εφαρμόζεται οριζόντια στο τμήμα ή την εταιρεία.
Πώς εφαρμόζεται το δικαίωμα αποσύνδεσης
Το θεσμικό πλαίσιο ορίζει ρητά ότι ο εργαζόμενος έχει το απόλυτο δικαίωμα να απέχει πλήρως από την παροχή εργασίας μέσω τηλεφώνου, μηνυμάτων ή emails κατά τις μη εργάσιμες ώρες και τις ημέρες των αδειών του. Η νομοθεσία απαγορεύει οποιαδήποτε δυσμενή διάκριση ή αρνητική επίπτωση στην υπηρεσιακή εξέλιξη του υπαλλήλου που επιλέγει να μην απαντήσει στον προϊστάμενό του μετά το πέρας του ωραρίου του.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ο εργοδότης να με αναγκάσει να έχω ανοιχτό το Viber στο προσωπικό μου κινητό;
Όχι. Η χρήση προσωπικών συσκευών για εταιρική επικοινωνία δεν είναι υποχρεωτική. Ακόμα όμως και αν χρησιμοποιείται εταιρικό κινητό, ο εργαζόμενος έχει το δικαίωμα να το απενεργοποιήσει ή να αγνοήσει τα μηνύματα μετά τη λήξη του ωραρίου του.
Τι γίνεται αν το μήνυμα χαρακτηριστεί ως «επείγον»;
Ο νόμος προβλέπει εξαιρέσεις μόνο για περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή εξαιρετικά κρίσιμων καταστάσεων που απειλούν τη λειτουργία της επιχείρησης. Η καθημερινή ροή εργασιών, η ανάθεση νέων tasks ή οι συντονιστικές ερωτήσεις δεν αποτελούν επείγουσα ανάγκη και πρέπει να γίνονται εντός ωραρίου.
Η ψηφιακή κάρτα εργασίας βοηθάει στον εντοπισμό αυτών των παραβάσεων;
Ναι, η ψηφιακή κάρτα αποτελεί το ισχυρότερο όπλο, καθώς καταγράφει με ακρίβεια το πότε τελειώνει η βάρδια. Αν το σύστημα δείξει ότι σχολάσατε στις 5 το απόγευμα και ο εργοδότης σάς στείλει οδηγίες στο Viber στις 7, η διασταύρωση των δύο στοιχείων αποδεικνύει αμέσως την παράβαση.
