Οι εργαζόμενοι στις ψηφιακές πλατφόρμες delivery (διανομείς) υπάγονται πλέον σε ένα αυστηρότερο πλαίσιο προστασίας που καθορίζει τη διάκριση ανάμεσα στην εξαρτημένη εργασία και την αυτοαπασχόληση (freelancers), διασφαλίζοντας παράλληλα τα δικαιώματα για την ασφάλεια και την υγεία τους. Η νέα νομοθεσία επιβάλλει στις εταιρείες την κάλυψη των εξόδων κίνησης και συντήρησης του οχήματος, καθώς και την παροχή του απαραίτητου προστατευτικού εξοπλισμού, ανεξάρτητα από το είδος της σύμβασης που έχει υπογραφεί.
Οι δύο τύποι απασχόλησης και η ασφάλιση
Η βασική αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η σχέση εργασίας. Ενώ πολλοί διανομείς εργάζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες με δελτίο παροχής υπηρεσιών, το κράτος θέτει πλέον τεκμήρια που, αν δεν πληρούνται, η σχέση μετατρέπεται αυτόματα σε εξαρτημένη εργασία με πλήρη ένσημα μισθωτού.
| Χαρακτηριστικό | Εξαρτημένη Εργασία (Μισθωτός) | Αυτοαπασχολούμενος (Freelancer) |
| Ασφάλιση | Ένσημα e-ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ) | Εισφορές μη μισθωτού (πρώην ΟΑΕΕ) |
| Ωράριο | Συγκεκριμένο (βάσει σύμβασης) | Ελεύθερη επιλογή χρόνου (log-in/log-out) |
| Εξοπλισμός | Παρέχεται από τον εργοδότη | Ιδιόκτητο όχημα και κράνος |
| Αποζημίωση καυσίμων | 15% επί του κατώτατου μισθού | Ενσωματωμένη στην αμοιβή ανά παραγγελία |
| Δώρα & Άδειες | Ναι (Δώρο Χριστουγέννων, Πάσχα, Επίδομα Αδείας) | Όχι |
Υποχρεώσεις των πλατφορμών για την ασφάλεια
Ανεξάρτητα από το αν ο διανομέας είναι μισθωτός ή συνεργάτης με “μπλοκάκι”, η πλατφόρμα έχει νόμιμη υποχρέωση να διασφαλίζει τις συνθήκες εργασίας του. Τα SOS σημεία που πρέπει να γνωρίζει κάθε εργαζόμενος στο delivery είναι:
- Προστατευτικός Εξοπλισμός: Η εταιρεία οφείλει να παρέχει δωρεάν κράνος, ανακλαστικό γιλέκο, γάντια και ειδικό μπουφάν προστασίας.
- Συντήρηση Οχήματος: Για τους μισθωτούς που χρησιμοποιούν δικό τους μέσο, καταβάλλεται μηνιαία αποζημίωση χρήσης και συντήρησης οχήματος ίση με το 15% του κατώτατου μισθού.
- Ασφαλιστική Κάλυψη Ατυχήματος: Σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος, οι αυτοαπασχολούμενοι διανομείς καλύπτονται πλέον από τις διατάξεις περί επαγγελματικού κινδύνου, εφόσον έχουν δηλωθεί σωστά στην πλατφόρμα.
- Ψηφιακό Μητρώο: Όλες οι συμβάσεις και οι ώρες απασχόλησης πρέπει να δηλώνονται στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, ώστε να αποφεύγεται η “μαύρη” και αδήλωτη εργασία.
Η χρήση του αλγορίθμου και τα δικαιώματα
Μια από τις σημαντικότερες ρυθμίσεις αφορά τη διαφάνεια των αλγορίθμων που χρησιμοποιούν οι πλατφόρμες για την ανάθεση παραγγελιών. Οι εργαζόμενοι έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν τα κριτήρια με τα οποία αξιολογούνται και να μην υφίστανται κυρώσεις (όπως το κλείσιμο του λογαριασμού) χωρίς σαφή αιτιολόγηση και δυνατότητα ένστασης.
Επίσης, απαγορεύεται η λήψη αποφάσεων για απολύσεις ή τερματισμό συνεργασίας που βασίζονται αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένα συστήματα, χωρίς την παρέμβαση ανθρώπινου παράγοντα για τον έλεγχο της ορθότητας της απόφασης.
Συχνές ερωτήσεις
Τι γίνεται αν ο εργοδότης δεν μου δίνει το 15% για το μηχανάκι;
Η καταβολή της αποζημίωσης χρήσης και συντήρησης οχήματος είναι υποχρεωτική από τον νόμο για τους μισθωτούς διανομείς. Σε περίπτωση μη καταβολής, ο εργαζόμενος μπορεί να προβεί σε καταγγελία στην Επιθεώρηση Εργασίας, καθώς το ποσό αυτό δεν θεωρείται μισθός και δεν υπόκειται σε κρατήσεις.
Μπορώ να δουλεύω σε δύο πλατφόρμες ταυτόχρονα;
Ναι, ειδικά για τους αυτοαπασχολούμενους διανομείς, η δυνατότητα συνεργασίας με πολλαπλές πλατφόρμες είναι ένα από τα βασικά τεκμήρια της ελευθερίας τους. Για τους μισθωτούς, αυτό εξαρτάται από τους όρους της σύμβασης (περί μη ανταγωνισμού), ωστόσο η νομοθεσία επιτρέπει την πολλαπλή απασχόληση εντός των νομίμων ορίων ωραρίου.
Πώς αποδεικνύεται ότι είμαι μισθωτός και όχι freelancer;
Αν η πλατφόρμα καθορίζει το ακριβές ωράριό σας, σας απαγορεύει να χρησιμοποιείτε δικούς σας συνεργάτες ή σας επιβάλλει συγκεκριμένο τρόπο εκτέλεσης της διαδρομής χωρίς καμία δική σας πρωτοβουλία, τότε υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις εξαρτημένη εργασίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μπορείτε να ζητήσετε την αναγνώριση της σχέσης ως μισθωτής εργασίας με όλα τα παρεπόμενα δικαιώματα.
