Η αμοιβή για την εργασία σε καθεστώς ετοιμότητας (on-call) εξαρτάται αποκλειστικά από το αν ο εργαζόμενος υποχρεούται να βρίσκεται στον χώρο εργασίας ή αν απλώς οφείλει να είναι διαθέσιμος μέσω τηλεφώνου, με τη νομολογία να διαχωρίζει σαφώς την “γνήσια” από τη “μη γνήσια” ετοιμότητα. Σήμερα, 28 Απριλίου 2026, με την αυξημένη χρήση της τηλεργασίας και των ψηφιακών μέσων, η οριοθέτηση αυτών των δικαιωμάτων είναι πιο κρίσιμη από ποτέ για τη διασφάλιση τόσο της πληρωμής όσο και του ελάχιστου χρόνου ανάπαυσης.
Οι δύο τύποι ετοιμότητας και οι διαφορές στην πληρωμή
Ο νόμος και τα δικαστήρια διακρίνουν την ετοιμότητα σε δύο βασικές κατηγορίες. Η διαφορά τους δεν είναι μόνο το “πού” βρίσκεται ο εργαζόμενος, αλλά το πόσο περιορίζεται η ελευθερία των κινήσεών του.
Σύγκριση αμοιβών και υποχρεώσεων
| Τύπος Ετοιμότητας | Περιγραφή | Αμοιβή | Χρόνος Εργασίας |
| Γνήσια Ετοιμότητα | Παραμονή στον χώρο εργασίας ή σε συγκεκριμένο τόπο που ορίζει ο εργοδότης. | Πλήρης μισθός (όπως στην κανονική εργασία). | Θεωρείται εξ ολοκλήρου χρόνος εργασίας. |
| Μη Γνήσια (Απλή) | Ο εργαζόμενος είναι σπίτι του, αλλά οφείλει να απαντήσει στο τηλέφωνο και να πιάσει δουλειά αν κληθεί. | Μειωμένη αμοιβή (βάσει συμφωνίας, συνήθως ποσοστό του ημερομισθίου). | Μόνο ο χρόνος της ενεργού απασχόλησης μετράει ως εργασία. |
| Ενεργός Απασχόληση | Η στιγμή που ο “απλός” ετοιμοπόλεμος εργαζόμενος ξεκινά να παρέχει υπηρεσία. | Πλήρης αμοιβή + Προσαυξήσεις (αν είναι νύχτα, Κυριακή ή υπερωρία). | Προσμετράται στον ημερήσιο χρόνο εργασίας. |
Τα όρια στην ανάπαυση και το δικαίωμα στην αποσύνδεση
Ακόμα και σε καθεστώς ετοιμότητας, ο εργοδότης δεν μπορεί να παραβιάζει τα ελάχιστα όρια ανάπαυσης που ορίζει η εργατική νομοθεσία. Η ετοιμότητα δεν είναι “λευκή επιταγή” για 24ωρη απασχόληση.
- 11 ώρες ανάπαυσης: Μετά το τέλος της βάρδιας (ή της ενεργού απασχόλησης κατά την ετοιμότητα), ο εργαζόμενος δικαιούται τουλάχιστον 11 συνεχόμενες ώρες ανάπαυσης πριν την επόμενη ανάληψη υπηρεσίας.
- Εβδομαδιαία ανάπαυση: Κάθε εργαζόμενος δικαιούται τουλάχιστον 24 ώρες συνεχούς ανάπαυσης ανά εβδομάδα.
- Δικαίωμα Αποσύνδεσης: Ειδικά για όσους εργάζονται με τηλεργασία, η ετοιμότητα πρέπει να είναι ρητά συμφωνημένη. Ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να απέχει από την επικοινωνία εκτός των συμφωνημένων ωρών ετοιμότητας, χωρίς καμία επίπτωση.
Πώς υπολογίζονται οι υπερωρίες στην ετοιμότητα
Όταν ένας εργαζόμενος βρίσκεται σε “απλή ετοιμότητα” (στο σπίτι του) και κληθεί να εργαστεί, ο χρόνος που θα απασχοληθεί πραγματικά προστίθεται στον κανονικό του χρόνο εργασίας. Αν αυτό το άθροισμα υπερβαίνει το νόμιμο ωράριο (π.χ. τις 40 ώρες την εβδομάδα ή τις 8 ώρες την ημέρα), τότε ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει προσαύξηση υπερωρίας.
Αν η κλήση για εργασία γίνει κατά τη διάρκεια της νύχτας (22:00 – 06:00) ή Κυριακής, ο εργαζόμενος δικαιούται επιπλέον την προσαύξηση 25% ή 75% αντίστοιχα επί του νόμιμου ωρομισθίου του.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι υποχρεωτική η ετοιμότητα αν δεν αναφέρεται στη σύμβασή μου;
Όχι. Η υποχρέωση παροχής υπηρεσιών σε καθεστώς ετοιμότητας πρέπει να απορρέει είτε από την ατομική σύμβαση εργασίας, είτε από Συλλογική Σύμβαση, είτε από τον Κανονισμό Εργασίας της επιχείρησης. Ο εργοδότης δεν μπορεί να την επιβάλει μονομερώς χωρίς προηγούμενη συμφωνία.
Αν είμαι σε ετοιμότητα σπίτι μου και δεν με καλέσουν καθόλου, πληρώνομαι;
Ναι, δικαιούστε την αμοιβή που έχει συμφωνηθεί για τη “δέσμευση” του χρόνου σας. Ακόμα και αν δεν εργαστείτε ούτε ένα λεπτό, το γεγονός ότι δεν μπορούσατε να διαθέσετε τον χρόνο σας ελεύθερα (π.χ. να πάτε ένα ταξίδι ή να καταναλώσετε αλκοόλ) αποτελεί περιορισμό που αποζημιώνεται.
Τι ισχύει για τα έξοδα μετακίνησης αν κληθώ στην έδρα της εταιρείας;
Σε περίπτωση που ο εργαζόμενος κληθεί να προσέλθει στον χώρο εργασίας ενώ βρισκόταν σε απλή ετοιμότητα, ο εργοδότης οφείλει να καλύψει τα έξοδα μετακίνησης, ενώ ο χρόνος μετάβασης και επιστροφής θεωρείται σε πολλές περιπτώσεις (βάσει νομολογίας) ως χρόνος εργασίας.
