Το καθεστώς απασχόλησης των διανομέων στις ψηφιακές πλατφόρμες αλλάζει ριζικά, καθώς η Ελλάδα προχωρά στην ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας 2024/2831, η οποία φέρνει νέα δεδομένα στις συμβάσεις, τις αμοιβές και την ασφαλιστική κάλυψη των εργαζομένων στο delivery.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο ανάμεσα στους μισθωτούς και τους freelancers (ανεξάρτητους συνεργάτες), βάζοντας στο μικροσκόπιο τους όρους εργασίας σε μεγάλες πλατφόρμες. Η νομοπαρασκευαστική επιτροπή έχει ήδη πιάσει δουλειά και το νέο πλαίσιο αναμένεται να ψηφιστεί εντός των επόμενων μηνών, επηρεάζοντας χιλιάδες εργαζόμενους.
Τι αλλάζει στις συμβάσεις και το τεκμήριο απασχόλησης
Το βασικότερο σημείο της νέας ρύθμισης είναι η καθιέρωση του μαχητού τεκμηρίου εξαρτημένης εργασίας. Αυτό σημαίνει ότι αν η πλατφόρμα ασκεί έλεγχο και καθορίζει το ωράριο ή τον τρόπο εργασίας, ο διανομέας θεωρείται αυτόματα μισθωτός και όχι ελεύθερος επαγγελματίας, εκτός αν η εταιρεία αποδείξει το αντίθετο.
Για να θεωρείται ένας διανομέας πραγματικός freelancer, πρέπει να ισχύουν σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις:
- Να μπορεί να συνδέεται και να αποσυνδέεται από την εφαρμογή όποτε ο ίδιος επιθυμεί.
- Να έχει τη δυνατότητα να δουλεύει ταυτόχρονα και σε ανταγωνιστικές πλατφόρμες.
- Να μην υπόκειται σε αυτοματοποιημένα συστήματα αξιολόγησης που επιβάλλουν κυρώσεις ή περιορίζουν τα δρομολόγιά του.
- Να καθορίζει ο ίδιος τον μέγιστο αριθμό παραγγελιών που μπορεί να αναλάβει.
Αμοιβές και ένσημα: Το νέο τοπίο
Με την αύξηση του κατώτατου μισθού στα 920 ευρώ μικτά (και 41,09 ευρώ για το ημερομίσθιο), οι αμοιβές των μισθωτών διανομέων αναπροσαρμόζονται αυτόματα προς τα πάνω. Παράλληλα, οι freelancers που αμείβονται με το κομμάτι (pay per slot/order) υποχρεούνται να εκδίδουν τιμολόγιο παροχής υπηρεσιών, επιβαρυνόμενοι με τις δικές τους ασφαλιστικές εισφορές στον e-ΕΦΚΑ.
| Κατηγορία εργαζομένου | Καθεστώς αμοιβής | Ασφαλιστική κάλυψη (Ένσημα) | Πρόσθετες παροχές |
| Μισθωτός (Εξαρτημένη εργασία) | Κατώτατος μισθός (920€) ή ωρομίσθιο, συν δώρα και επιδόματα. | Πλήρης ασφάλιση e-ΕΦΚΑ (βαρέα και ανθυγιεινά υπό διεκδίκηση). | Αποζημίωση καυσίμων, συντήρηση δικύκλου, εταιρικός εξοπλισμός. |
| Freelancer (Ανεξάρτητος συνεργάτης) | Αμοιβή ανά παραγγελία + ΦΠΑ 24% με έκδοση τιμολογίου. | Ατομική ασφάλιση στον e-ΕΦΚΑ (μηνιαίες εισφορές ελεύθερου επαγγελματία). | Κάλυψη εξόδων προστατευτικού εξοπλισμού από την πλατφόρμα. |
Οι αλλαγές στον αλγόριθμο και την υγεία
Μια άλλη σημαντική τομή του νέου καθεστώτος αφορά τη διαφάνεια των αλγορίθμων. Απαγορεύεται πλέον στις πλατφόρμες να χρησιμοποιούν αυτοματοποιημένα συστήματα παρακολούθησης που ασκούν υπερβολική ψυχολογική ή σωματική πίεση στους διανομείς (π.χ. αυστηρά χρονικά όρια παράδοσης που αυξάνουν τον κίνδυνο τροχαίου). Οι εργαζόμενοι αποκτούν το δικαίωμα να γνωρίζουν πώς ακριβώς κατανέμονται οι παραγγελίες και πώς υπολογίζεται η αξιολόγησή τους.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς θα αποδεικνύεται αν είμαι μισθωτός ή freelancer;
Το βάρος της απόδειξης πέφτει πλέον στην πλατφόρμα. Αν η εταιρεία σάς επιβάλλει συγκεκριμένο ωράριο, σας απαγορεύει να δουλέψετε σε άλλη εφαρμογή ή ελέγχει αυστηρά τις κινήσεις σας, τότε ο νόμος σάς θεωρεί μισθωτό και δικαιούστε πλήρη εργασιακά δικαιώματα.
Τι ισχύει για τη συντήρηση της μοτοσικλέτας και τα καύσιμα;
Στους μισθωτούς διανομείς η εταιρεία οφείλει να καλύπτει τα έξοδα κίνησης, τα καύσιμα και τη συντήρηση του οχήματος, ή να καταβάλλει τη σχετική μηνιαία αποζημίωση χρήσης δικύκλου. Στους freelancers, τα έξοδα αυτά βαρύνουν τους ίδιους, αλλά η πλατφόρμα είναι υποχρεωμένη να τους παρέχει τον βασικό προστατευτικό εξοπλισμό (κράνος, μπουφάν).
Μπορεί μια πλατφόρμα να με απολύσει αν διεκδικήσω μισθωτή σύμβαση;
Όχι. Η νέα κοινοτική οδηγία απαγορεύει ρητά οποιαδήποτε δυσμενή μεταβολή των όρων εργασίας, υποβάθμιση ή απόλυση εργαζομένου που ασκεί τα νόμιμα δικαιώματά του για αναγνώριση της σχέσης εξαρτημένης εργασίας.
