Σαρωτικούς ελέγχους στις αιτήσεις επιστροφής ΦΠΑ που υποβάλλουν επιχειρήσεις εισαγωγών και εξαγωγών ξεκινά η ΑΑΔΕ, επιστρατεύοντας αυτοματοποιημένα αλγοριθμικά μοντέλα ανάλυσης κινδύνου (Risk Analysis) και διασταυρώσεις στοιχείων σε πραγματικό χρόνο μέσω της πλατφόρμας myDATA και του τελωνειακού συστήματος ICISnet.
Στόχος των νέων ελεγκτικών διαδικασιών είναι η ταχεία διεκπεραίωση των αιτημάτων για τις συνεπείς επιχειρήσεις, παράλληλα με τον άμεσο εντοπισμό εικονικών συναλλαγών και αδικαιολόγητων επιστροφών φόρου.
Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα ελέγχου και αξιολόγησης
Η αξιολόγηση των αιτημάτων επιστροφής ΦΠΑ πραγματοποιείται πλέον αυτόματα και κατατάσσει τις επιχειρήσεις σε κατηγορίες επικινδυνότητας βάσει συγκεκριμένων δεικτών:
- Πράσινη γραμμή (Άμεση επιστροφή): Αφορά επιχειρήσεις με υψηλό προφίλ φορολογικής συμμόρφωσης, όπου η επιστροφή του ΦΠΑ εγκρίνεται και πιστώνεται αυτόματα χωρίς προηγούμενο έλεγχο εντός λίγων ημερών.
- Κίτρινη γραμμή (Διοικητικός έλεγχος): Περιπτώσεις όπου εντοπίζονται ελαφρές αποκλίσεις ή ασυμφωνίες μεταξύ των δηλώσεων ΦΠΑ, των δεδομένων του myDATA και των διασαφήσεων του ICISnet, απαιτώντας προσκόμιση δικαιολογητικών.
- Κόκκινη γραμμή (Επιτόπιος / Πλήρης φορολογικός έλεγχος): Επιχειρήσεις που εμφανίζουν ύποπτες συναλλαγές, απότομη αύξηση εξαγωγικών δραστηριοτήτων, μηδενικό προσωπικό ή εμπλοκή σε ενδοκοινοτικές συναλλαγές με εταιρείες «κέλυφος» (shell companies).
- Διασταύρωση myDATA και Τελωνείων: Η ΑΑΔΕ διασταυρώνει ταυτόχρονα την πραγματική έξοδο των εμπορευμάτων από τη χώρα (τελωνειακά έγγραφα صادرات) με τα εκδοθέντα τιμολόγια και τις τραπεζικές εξοφλήσεις.
Πίνακας: Κατηγοριοποίηση ελέγχων επιστροφής ΦΠΑ 2026
| Κατηγορία κινδύνου | Προφίλ επιχείρησης | Διαδικασία έγκρισης | Χρόνος αποπληρωμής |
| Χαμηλού κινδύνου | Πλήρης συμφωνία myDATA, ICISnet & ιστορικό | Άμεση επιστροφή χωρίς έλεγχο | Εντός 10 – 15 ημερών |
| Μεσαίου κινδύνου | Μικρές αποκλίσεις ή πρώτη αίτηση | Διοικητικός διασταυρωτικός έλεγχος | Εντός 30 ημερών |
| Υψηλού κινδύνου | Ενδείξεις εικονικότητας / Κυκλώματα ΦΠΑ | Πλήρης φορολογικός έλεγχος | Μετά την ολοκλήρωση ελέγχου |
Απαιτούμενα στοιχεία και δικαιολογητικά για την επιστροφή
Για την ταχεία έγκριση της αίτησης επιστροφής ΦΠΑ, οι εισαγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις οφείλουν να διαθέτουν πλήρη φάκελο τεκμηρίωσης, ο οποίος περιλαμβάνει:
- Αποδεικτικά εξαγωγής (IE599) με επιβεβαίωση της πραγματικής εξόδου των εμπορευμάτων από το τελωνείο.
- Τραπεζικά αποδεικτικά εξόφλησης των τιμολογίων εισαγωγής/εξαγωγής και των αντίστοιχων προμηθευτών.
- Πλήρη ταύτιση συνόψεων myDATA μεταξύ εκδότη και λήπτη για τα εγχώρια παραστατικά που επιβαρύνθηκαν με ΦΠΑ.
- Έγγραφα (CMR, Bill of Lading) που αποδεικνύουν τη φυσική μεταφορά των εμπορευμάτων.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο γρήγορα πιστώνονται τα χρήματα στις συνεπείς εισαγωγικές/εξαγωγικές επιχειρήσεις;
Για τις επιχειρήσεις που κατατάσσονται στην κατηγορία χαμηλού κινδύνου («πράσινη γραμμή»), η επιστροφή του ΦΠΑ ολοκληρώνεται εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά και τα ποσά πιστώνονται στον δηλωμένο IBAN εντός 10 έως 15 ημερών από την υποβολή της αίτησης.
Τι συμβαίνει αν εντοπιστεί απόκλιση ανάμεσα στα στοιχεία του myDATA και του Τελωνείου;
Αν τα ποσά ή οι ποσότητες των εξαχθέντων εμπορευμάτων στο ICISnet διαφέρουν από τα παραστατικά που διαβιβάστηκαν στο myDATA, η αίτηση δεσμεύεται αυτόματα και μεταφέρεται για δευτερογενή διοικητικό έλεγχο από την αρμόδια ΔΟΥ ή το Ελεγκτικό Κέντρο (ΕΛ.ΚΕ.).
Ποιες επιχειρήσεις μπαίνουν υποχρεωτικά στη λίστα για επιτόπιο έλεγχο;
Στη λίστα υψηλού κινδύνου εντάσσονται κατά προτεραιότητα νεοσύστατες εταιρείες με αιφνίδια μεγάλο όγκο εξαγωγών, επιχειρήσεις που αιτούνται επιστροφή σημαντικών ποσών ΦΠΑ για πρώτη φορά, καθώς και όσες συνεργάζονται με αλλοδαπές εταιρείες που επισημαίνονται από τις ευρωπαϊκές αρχές (VIES) ως ύποπτες για απάτη ΦΠΑ.
