Η νέα ψηφιακή διασταύρωση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) και της Επιθεώρησης Εργασίας εντοπίζει πλέον αυτόματα τις εικονικές συμβάσεις έργου, «ξεκλειδώνοντας» τις περιπτώσεις όπου ένας εργαζόμενος με μπλοκάκι καλύπτει στην πραγματικότητα θέση εξαρτημένης εργασίας. Το νέο ελεγκτικό εργαλείο, που τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή, διασταυρώνει τα στοιχεία των ηλεκτρονικών βιβλίων MyDATA με τα δεδομένα του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ, βάζοντας στο στόχαστρο την υποκρυπτόμενη μισθωτή εργασία.
Πώς λειτουργεί ο αλγόριθμος του ελέγχου
Η διαδικασία βασίζεται σε έναν αυτοματοποιημένο μηχανισμό που «τρέχει» στο παρασκήνιο και αναλύει τη συμπεριφορά των τιμολογίων παροχής υπηρεσιών. Όταν το σύστημα εντοπίσει συγκεκριμένα κριτήρια κινδύνου (red flags), χτυπάει «καμπανάκι» στις ελεγκτικές αρχές για άμεσο επιτόπιο ή ψηφιακό έλεγχο της επιχείρησης.
Τα κριτήρια που ενεργοποιούν τον έλεγχο
| Κριτήριο ελέγχου | Περιγραφή και όρια |
| Μοναδικότητα εργοδότη | Έκδοση τιμολογίων σε έναν μόνο πελάτη για συνεχόμενους μήνες. |
| Σταθερότητα αμοιβής | Καταβολή του ίδιου ακριβώς ποσού κάθε μήνα, που παραπέμπει σε σταθερό μηνιαίο μισθό. |
| Περιοδικότητα έκδοσης | Τιμολόγηση σε συγκεκριμένες ημερομηνίες (π.χ. στο τέλος κάθε μήνα). |
| Συνέχεια απασχόλησης | Συμβάσεις έργου που ανανεώνονται συνεχώς με τον ίδιο εργοδότη για πάνω από 12 μήνες. |
Οι υποχρεώσεις των επιχειρήσεων και τα δικαιολογητικά
Για να αποδείξει μια επιχείρηση ότι η σχέση με τον εξωτερικό συνεργάτη είναι πράγματι σύμβαση έργου και όχι εξαρτημένη εργασία, πρέπει να έχει στη διάθεσή της συγκεκριμένα έγγραφα. Σε περίπτωση ελέγχου, οι επιθεωρητές ζητούν τα εξής:
- Έγγραφη σύμβαση έργου κατατεθειμένη στην ΑΑΔΕ, η οποία περιγράφει σακώς το παραδοτέο, το χρονοδιάγραμμα και το συνολικό κόστος.
- Δελτία αποστολής ή πρωτόκολλα παράδοσης-παραλαβής που αποδεικνύουν την ολοκλήρωση συγκεκριμένων φάσεων του έργου.
- Αποδεικτικά ελευθερίας ωραρίου, δηλαδή στοιχεία που δείχνουν ότι ο συνεργάτης δεν δεσμεύεται από το επίσημο ωράριο της εταιρείας και δεν χρησιμοποιεί τις πάγιες εγκαταστάσεις της (π.χ. συγκεκριμένο γραφείο ή υπολογιστή της εταιρείας).
- Πελατολόγιο του επαγγελματία, το οποίο ιδανικά επιβεβαιώνει ότι ο εργαζόμενος παρέχει υπηρεσίες και σε άλλους πελάτες, άρα λειτουργεί ως πραγματική επιχείρηση.
Οι κυρώσεις για τους παραβάτες
Αν από τη διασταύρωση και τον έλεγχο προκύψει ότι το μπλοκάκι κρύβει κανονική εξαρτημένη εργασία, οι κυρώσεις είναι αυστηρές και έχουν αναδρομική ισχύ.
Ο εργοδότης υποχρεούται να μετατρέψει τη σύμβαση σε αορίστου χρόνου και να καταβάλει αναδρομικές ασφαλιστικές εισφορές στον ΕΦΚΑ, μαζί με τις ανάλογες προσαυξήσεις. Παράλληλα, επιβάλλεται το προβλεπόμενο διοικητικό πρόστιμο για αδήλωτη ή ανακριβώς δηλωμένη εργασία, το οποίο υπολογίζεται ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης.
Συχνές ερωτήσεις
Αν έχω δύο εργοδότες, κινδυνεύω να θεωρηθώ «κρυφός μισθωτός»;
Όχι απαραίτητα. Η ύπαρξη δεύτερου ή τρίτου εργοδότη είναι ισχυρό στοιχείο ελεύθερης επαγγελματικής δραστηριότητας. Ο αλγόριθμος εστιάζει κυρίως σε όσους έχουν αποκλειστική απασχόληση (100% των εσόδων) σε έναν μόνο εργοδότη για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Τι γίνεται με όσους φορολογούνται ως μισθωτοί με το «μπλοκάκι» (παρ. 2 άρθρου 12 του ν. 4172/2013);
Η φορολογική διάταξη για τα μπλοκάκια (έως 3 εργοδότες ή 1 εργοδότης με ποσοστό 75%) παραμένει σε ισχύ για την ελάφρυνση του εισοδήματος. Ωστόσο, η νέα διασταύρωση εξετάζει το πραγματικό γεγονός: αν δηλαδή ο εργαζόμενος έχει φυσική παρουσία, ωράριο, πειθαρχικό έλεγχο και άδεια, στοιχεία που χαρακτηρίζουν τη μισθωτή εργασία, ανεξάρτητα από τον τρόπο φορολόγησης.
Μπορεί ο έλεγχος να γίνει αναδρομικά για προηγούμενα έτη;
Ναι, το σύστημα έχει τη δυνατότητα να ανατρέξει σε στοιχεία προηγούμενων χρήσεων, εφόσον τα δεδομένα των MyDATA και του ΕΡΓΑΝΗ δείχνουν συστηματική και παρατεταμένη παραβίαση της εργατικής νομοθεσίας.
