Η συνεχής ανανέωση συμβάσεων ορισμένου χρόνου για την κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών μιας επιχείρησης αποτελεί παράνομη και καταχρηστική πρακτική, καθώς ο νόμος επιβάλλει τη μετατροπή αυτών των σχέσεων εργασίας σε συμβάσεις αορίστου χρόνου. Αν εργάζεστε με το καθεστώς των διαδοχικών ανανεώσεων το καλοκαίρι του 2026, πρέπει να γνωρίζετε ότι η νέα εργατική νομοθεσία θέτει αυστηρά χρονικά όρια και συγκεκριμένες προϋποθέσεις πέρα από τις οποίες ο εργοδότης δεν μπορεί πλέον να σας κρατά σε καθεστώς εργασιακής ομηρίας.
Τα ανώτατα όρια και οι κανόνες των ανανεώσεων
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο ορίζει ξεκάθαρα πότε μια σειρά από συμβάσεις ορισμένου χρόνου χάνει τον προσωρινό της χαρακτήρα και μετατρέπεται αυτοδίκαια σε αορίστου χρόνου.
| Κριτήριο ελέγχου | Ανώτατο επιτρεπτό όριο | Τι συμβαίνει σε περίπτωση υπέρβασης (SOS) |
| Συνολική διάρκεια | 36 μήνες (3 έτη) συνολικής απασχόλησης | Η σύμβαση θεωρείται αυτόματα αορίστου χρόνου. |
| Αριθμός ανανεώσεων | Έως 3 διαδοχικές ανανεώσεις | Η 4η ανανέωση απαιτεί ειδική, αντικειμενική αιτιολόγηση. |
| Μεσοδιάστημα (κενό) | Λιγότερο από 45 ημέρες μεταξύ συμβάσεων | Οι συμβάσεις θεωρούνται διαδοχικές (συνεχόμενες). |
Πότε μια ανανέωση κρίνεται νομικά καταχρηστική
Για να θεωρηθεί νόμιμη η παράταση μιας σύμβασης ορισμένου χρόνου, ο εργοδότης οφείλει να αποδείξει ότι υπάρχει αντικειμενικός λόγος (π.χ. αναπλήρωση εργαζομένου σε άδεια λοχείας, εποχική αύξηση τζίρου, συγκεκριμένο έργο με ημερομηνία λήξης). Η ανανέωση γίνεται καταχρηστική όταν:
- Καλύπτονται πάγιες ανάγκες: Αν το αντικείμενο της εργασίας σας είναι το ίδιο σταθερά κάθε μέρα και η επιχείρηση δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τη δική σας θέση, τότε οι ανάγκες δεν είναι προσωρινές.
- Υπάρχει τεχνητή διακοπή: Πολλοί εργοδότες αφήνουν σκόπιμα ένα κενό 46 ή 50 ημερών ανάμεσα στις συμβάσεις για να «σπάσουν» το όριο των 45 ημερών. Το δικαστήριο εξετάζει την ουσία της απασχόλησης και μπορεί να ακυρώσει αυτή την τεχνητή διακοπή.
- Γίνεται εικονική αλλαγή ειδικότητας: Η υπογραφή νέας σύμβασης με διαφορετικό τίτλο θέσης (π.χ. από υπάλληλος γραφείου σε υπάλληλος υποδοχής) στην ίδια εταιρεία, ενώ τα καθήκοντα παραμένουν ίδια, συνιστά καταστρατήγηση του νόμου.
Πώς να προστατευτείτε και τι να ζητήσετε
Αν διαπιστώσετε ότι η σχέση εργασίας σας ξεπερνά τα παραπάνω όρια, το SOS βήμα είναι η προσφυγή στην Επιθεώρηση Εργασίας ή η κατάθεση αγωγής στα πολιτικά δικαστήρια για την αναγνώριση της σύμβασης ως αορίστου χρόνου.
Σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης (απόλυσης) μετά από μια σειρά καταχρηστικών ανανεώσεων, δικαιούστε την νόμιμη αποζημίωση απόλυσης, η οποία υπολογίζεται με βάση το σύνολο των ετών που εργαστήκατε στην επιχείρηση, αθροίζοντας όλες τις επιμέρους συμβάσεις ορισμένου χρόνου.
Συχνές ερωτήσεις
Ισχύουν τα ίδια όρια των 36 μηνών και για τις συμβάσεις στο Δημόσιο;
Όχι, στο Δημόσιο και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα υπάρχει ρητή συνταγματική απαγόρευση (Άρθρο 103) για τη μετατροπή των συμβάσεων ορισμένου χρόνου σε αορίστου. Ωστόσο, αν αποδειχθεί δικαστικά ότι οι συμβάσεις κάλυπταν πάγιες ανάγκες, ο εργαζόμενος δεν μονιμοποιείται, αλλά δικαιούται να λάβει αποζημίωση για την παράνομη απασχόληση.
Τι θεωρείται “αντικειμενικός λόγος” για να ανανεωθεί νόμιμα μια σύμβαση;
Αντικειμενικός λόγος είναι μια έκτακτη ή προσωρινή περίσταση. Για παράδειγμα, η εκτέλεση ενός συγκεκριμένου ευρωπαϊκού προγράμματος (project) που διαρκεί 4 χρόνια, η προσωρινή αντικατάσταση ενός υπαλλήλου που βρίσκεται σε μακροχρόνια αναρρωτική άδεια, ή η κάλυψη αναγκών λόγω της τουριστικής περιόδου.
Αν υπογράψω ότι δέχομαι τον όρο ορισμένου χρόνου, χάνω το δικαίωμα προσφυγής;
Όχι, η υπογραφή σας στη σύμβαση δεν νομιμοποιεί την εργοδοτική αυθαιρεσία. Τα δικαιώματα της εργατικής νομοθεσίας είναι αναγκαστικού δικαίου. Αυτό σημαίνει ότι οποιοσδήποτε όρος υπογράψετε που έρχεται σε αντίθεση με το νόμο (π.χ. παραίτηση από το δικαίωμα μετατροπής σε αορίστου) θεωρείται αυτόματα άκυρος ενώπιον των αρχών.
