Νέο κύμα στοχευμένων και εξαιρετικά αυστηρών ελέγχων στις επιστροφές ΦΠΑ για τις εισαγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις ενεργοποιεί η ΑΑΔΕ, αξιοποιώντας αλγόριθμους ανάλυσης κινδύνου και άμεση διασύνδεση με τα τελωνειακά συστήματα.
Βασικός στόχος του νέου ελεγκτικού σχεδιασμού είναι ο εντοπισμός εικονικών εξαγωγών, η πρόληψη της απάτης τύπου «εξαφανισμένου εμπόρου» και η επιτάχυνση των επιστροφών στις συνεπείς επιχειρήσεις που πληρούν τα κριτήρια χαμηλού κινδύνου.
Πώς διεξάγεται ο έλεγχος στις αιτήσεις επιστροφής
Η ελεγκτική διαδικασία για την έγκριση και καταβολή του ΦΠΑ στις εισαγωγές-εξαγωγές ακολουθεί τα εξής στάδια:
1.Υποβολή αίτησης: Μέσω της πύλης myAADE.
Η επιχείρηση υποβάλλει ηλεκτρονικά το αίτημα επιστροφής ΦΠΑ συνοδευόμενο από τις αντίστοιχες περιοδικές δηλώσεις.
2.Αυτόματη μοριοδότηση κινδύνου: Αναλυτικό σύστημα Risk Analysis.
Το σύστημα αξιολογεί το προφίλ της επιχείρησης, το ιστορικό συμμόρφωσης και το ύψος των αιτούμενων ποσών.
3.Διασταύρωση με το σύστημα ICISnet: Έλεγχος τελωνειακών διασαφήσεων.
Γίνεται αυτόματη αντιπαραβολή των δηλωθέντων εξαγωγών με τα επίσημα τελωνειακά έγγραφα και τα αποδεικτικά έξοδου από την ΕΕ.
4.Έλεγχος τραπεζικών ροών: Επαλήθευση εισπράξεων/πληρωμών.
Διασταυρώνονται τα τραπεζικά εμβάσματα εξωτερικού με τα εκδοθέντα τιμολόγια και τα παραστατικά διακίνησης (CMR).
5.Έγκριση ή επιτόπιος έλεγχος: Άμεση πιστωτική κατάθεση ή εντολή ελέγχου.
Οι υποθέσεις χαμηλού κινδύνου εξοφλούνται εντός λίγων ημερών, ενώ οι ύποπτες παραπέμπονται για εξονυχιστικό έλεγχο.
Δικαιολογητικά και προϋποθέσεις επιστροφής
Για να εγκριθεί η επιστροφή ΦΠΑ χωρίς καθυστερήσεις, οι επιχειρήσεις οφείλουν να διαθέτουν πλήρη φάκελο παραστατικών:
- Τελωνειακές διασαφήσεις εξαγωγής: Επιβεβαιωμένα αποδεικτικά ολοκλήρωσης της διαδικασίας έξοδου των εμπορευμάτων από το τελωνείο.
- Διεθνή συνοδευτικά μεταφοράς: Φορτωτικές CMR, αεροπορικές (AWB) ή θαλάσσιες φορτωτικές (Bill of Lading) που αποδεικνύουν τη φυσική μεταφορά των αγαθών.
- Τραπεζική τεκμηρίωση: Αποδεικτικά εξόφλησης των τιμολογίων μέσω επαγγελματικών τραπεζικών λογαριασμών.
- Ηλεκτρονικά τιμολόγια myDATA: Πλήρης εναρμόνιση και διαβίβαση των στοιχείων στην πλατφόρμα myDATA.
Κριτήρια αξιολόγησης και κυρώσεις
Ο παρακάτω πίνακας αποτυπώνει τα βασικά κριτήρια που καθορίζουν την ταχύτητα επιστροφής και τις συνέπειες σε περίπτωση εντοπισμού παραβάσεων:
| Κατηγορία Ελέγχου | Κριτήρια Αξιολόγησης | Αποτέλεσμα / Κυρώσεις |
| Πράσινη Κατηγορία (Χαμηλού Κινδύνου) | Λευκό φορολογικό μητρώο, τακτική εξαγωγική δραστηριότητα | Άμεση επιστροφή ΦΠΑ εντός 10-15 ημερών |
| Κίτρινη Κατηγορία (Μεσαίου Κινδύνου) | Νέες επιχειρήσεις, απότομη αύξηση αιτούμενων ποσών | Δειγματοληπτικός εξ αποστάσεως έλεγχος |
| Κόκκινη Κατηγορία (Υψηλού Κινδύνου) | Ασυμφωνία τελωνείων-myDATA, ελλιπή τραπεζικά παραστατικά | Αναστολή επιστροφής & επιτόπιος έλεγχος |
| Εικονικές Εξαγωγές | Έκδοση πλαστών/εικονικών στοιχείων | Πρόστιμο 50% του ΦΠΑ + ποινικές διώξεις |
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο χρόνο διαρκεί η επιστροφή ΦΠΑ για τις συνεπείς εξαγωγικές επιχειρήσεις;
Για τις επιχειρήσεις που κατατάσσονται στις κατηγορίες χαμηλού κινδύνου, η διαδικασία έχει επιταχυνθεί σημαντικά και η πίστωση των ποσών στον τραπεζικό λογαριασμό πραγματοποιείται εντός 10 έως 15 εργάσιμων ημερών.
Τι συμβαίνει αν εντοπιστεί διαφορά μεταξύ myDATA και τελωνειακών διασαφήσεων;
Σε περίπτωση απόκλισης, το σύστημα δεσμεύει αυτόματα την αίτηση επιστροφής και αποστέλλει ειδοποίηση στην επιχείρηση για την υποβολή διευκρινίσεων ή συμπληρωματικών δικαιολογητικών εντός ορισμένης προθεσμίας.
Πώς ελέγχονται οι ενδοκοινοτικές παραδόσεις (πωλήσεις σε χώρες της ΕΕ);
Οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές διασταυρώνονται αυτόματα μέσω του ευρωπαϊκού συστήματος VIES, όπου ελέγχεται η εγκυρότητα του κοινοτικού ΑΦΜ του αγοραστή και η πραγματική διακίνηση των εμπορευμάτων.
Μπορεί να συμψηφιστεί η επιστροφή ΦΠΑ με άλλες φορολογικές ή ασφαλιστικές οφειλές;
Ναι, εφόσον η επιχείρηση έχει βεβαιωμένες ληξιπρόθεσμες ή μη οφειλές στη φορολογική διοίκηση ή στους φορείς κοινωνικής ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ), διενεργείται αυτόματος συμψηφισμός και καταβάλλεται το τυχόν υπόλοιπο ποσό.
