Αυστηρά διοικητικά πρόστιμα που ξεκινούν από 3.000 ευρώ και φτάνουν έως και τις 4.000 ευρώ ανά θιγόμενο εργαζόμενο αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα, εφόσον εντοπιστεί εκπρόθεσμη σήμανση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας κατά τη λήξη της βάρδιας, ή εάν η πραγματική απασχόληση δεν ταυτίζεται με το δηλωθέν ψηφιακό ωράριο στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
Η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας διενεργεί πλέον στοχευμένους ελέγχους, τόσο επιτόπιους όσο και εξ αποστάσεως μέσω διασταύρωσης των ψηφιακών χτυπημάτων. Το σύστημα καταγράφει το ακριβές λεπτό προσέλευσης και αποχώρησης, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια παρερμηνειών σε περιπτώσεις αμέλειας ή σκόπιμης καθυστέρησης.
Πότε θεωρείται εκπρόθεσμη η σήμανση στη λήξη της βάρδιας
Το «χτύπημα» της κάρτας κατά την αποχώρηση πρέπει να γίνεται ακριβώς τη στιγμή που ο εργαζόμενος σταματά την εργασία του και αποχωρεί από τις εγκαταστάσεις της επιχείρησης. Η ισχύουσα εργατική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένα όρια ανοχής, τα οποία ωστόσο δεν λειτουργούν ως ελεύθερο περιθώριο παράτασης του ωραρίου.
Συγκεκριμένα, ισχύει ευέλικτη προσέλευση (εφόσον έχει συμφωνηθεί μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου) έως και 120 λεπτά ημερησίως, η οποία μεταθέτει αντίστοιχα και την ώρα λήξης της βάρδιας. Επιπλέον, αναγνωρίζεται ένα τεχνικό περιθώριο ανοχής 10 λεπτών (πριν την έναρξη και μετά τη λήξη) για την προετοιμασία του εργαζομένου (π.χ. αλλαγή ενδυμασίας, μετάβαση στον χώρο εργασίας), χωρίς αυτό να μεταφράζεται σε πραγματική παροχή εργασίας.
Αν ο εργαζόμενος χτυπήσει την κάρτα του μετά τη λήξη του δηλωμένου ωραρίου και πέραν του εύλογου χρόνου αποχώρησης:
- Θεωρείται ότι παρέχει αδήλωτη υπερεργασία ή υπερωρία, εφόσον δεν έχει προηγηθεί σχετική δήλωση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
- Ενεργοποιείται η διαδικασία ελέγχου για αναντιστοιχία πραγματικής απασχόλησης και ψηφιακής σήμανσης.
- Ακόμη και αν η καθυστέρηση οφείλεται σε αμέλεια του εργαζομένου (ο οποίος ξέχασε να χτυπήσει την κάρτα φεύγοντας), η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τον εργοδότη.
Αναλυτικός πίνακας προστίμων για παραβάσεις της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας
Η κλίμακα των κυρώσεων καθορίζεται από τη βαρύτητα της παράβασης, όπως αυτή αποτυπώνεται στην Υπουργική Απόφαση 80016/2022 και τις μεταγενέστερες τροποποιήσεις της. Τα ποσά επιβάλλονται ανά εργαζόμενο για τον οποίο διαπιστώνεται η παράβαση:
| Είδος παράβασης | Πρόστιμο ανά εργαζόμενο | Χαρακτηρισμός παράβασης |
|---|---|---|
| Απασχόληση εργαζομένου χωρίς ενεργοποιημένη ψηφιακή κάρτα | 10.500 € | Πολύ υψηλή |
| Μη υποβολή δήλωσης μεταβολής ωραρίου / υπερωρίας πριν την έναρξη πραγματοποίησής της | 2.000 € – 4.000 € | Υψηλή (ανάλογα με τον αριθμό εργαζομένων) |
| Μη σήμανση (χτύπημα) της κάρτας κατά την έναρξη ή τη λήξη της βάρδιας (αναντιστοιχία) | 3.000 € | Υψηλή |
| Υποβολή στοιχείων ψηφιακής κάρτας που αποκλίνουν από την πραγματική απασχόληση | 4.000 € | Υψηλή |
| Επαναλαμβανόμενη εκπρόθεσμη σήμανση (άνω των 3 φορών τον μήνα) | 3.000 € | Υψηλή (κατόπιν ελέγχου) |
Σε περίπτωση υποτροπής μέσα σε διάστημα τεσσάρων ετών από τον αρχικό έλεγχο, τα παραπάνω ποσά προσαυξάνονται σημαντικά, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις συστηματικής παραβίασης προβλέπεται ακόμη και προσωρινή διακοπή λειτουργίας της επιχείρησης.
Τι ισχύει για τα «ορφανά» χτυπήματα και την αμέλεια των εργαζομένων
Στην καθημερινή πρακτική, δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο ένας εργαζόμενος να ξεχάσει να σκανάρει την κάρτα του φεύγοντας από τη δουλειά. Τα περιστατικά αυτά καταγράφονται στο σύστημα ως μονά ή «ορφανά» χτυπήματα.
Το Υπουργείο Εργασίας έχει θεσπίσει δικλείδα ασφαλείας για την αποφυγή άδικων προστίμων:
- Επιτρέπονται έως και 3 μονά χτυπήματα ανά εργαζόμενο τον μήνα, τα οποία αντιμετωπίζονται από την Επιθεώρηση Εργασίας με τη μορφή σύστασης και όχι άμεσου προστίμου, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υποκρύπτουν αδήλωτη εργασία.
- Αν τα μονά χτυπήματα ξεπεράσουν τα 3 μέσα στον ίδιο ημερολογιακό μήνα για το ίδιο άτομο, το σύστημα χτυπά «κόκκινο» και δρομολογείται υποχρεωτικός έλεγχος στην επιχείρηση.
- Ο εργοδότης οφείλει να εκπαιδεύσει το προσωπικό και να θεσπίσει εσωτερικούς κανονισμούς, καθώς ενώπιον του νόμου δεν γίνεται δεκτή η δικαιολογία ότι «ο υπάλληλος ξέχασε να χτυπήσει κάρτα».
Πώς διορθώνεται ένα λάθος στη σήμανση
Το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ δεν επιτρέπει την αναδρομική διαγραφή ή αλλοίωση ενός χτυπήματος που έχει ήδη αποσταλεί. Ωστόσο, εάν ο εργαζόμενος ξέχασε να χτυπήσει κάρτα στη λήξη της βάρδιας, ο εργοδότης ή ο λογιστής της επιχείρησης μπορεί να προχωρήσει σε απολογιστική δήλωση των πραγματικών ωρών απασχόλησης έως το τέλος του επόμενου ημερολογιακού μήνα. Η κίνηση αυτή αποδεικνύει την καλή πίστη της επιχείρησης, αρκεί να μην γίνεται κατά σύστημα.
Συχνές ερωτήσεις
Τι γίνεται αν ο εργαζόμενος χτυπήσει την κάρτα 15 λεπτά μετά τη λήξη της βάρδιας;
Εάν δεν υπάρχει δηλωμένη ευέλικτη προσέλευση ή προαναγγελία υπερεργασίας στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, η καθυστέρηση των 15 λεπτών ξεπερνά το τεχνικό όριο ανοχής των 10 λεπτών. Σε περίπτωση ελέγχου, η επιχείρηση κινδυνεύει με πρόστιμο 3.000 ευρώ για αναντιστοιχία μεταξύ δηλωθέντος ωραρίου και ψηφιακής σήμανσης.
Μπορεί ο εργοδότης να επιβάλει πρόστιμο στον εργαζόμενο που ξέχασε να χτυπήσει κάρτα;
Όχι. Η εργατική νομοθεσία απαγορεύει ρητά την παρακράτηση χρημάτων από τον μισθό του εργαζομένου για τέτοιου είδους παραλείψεις. Ο εργοδότης μπορεί μόνο να κάνει χρήση του διευθυντικού του δικαιώματος (π.χ. έγγραφη επίπληξη βάσει του κανονισμού εργασίας).
Αν κοπεί το ρεύμα ή πέσει το ίντερνετ κατά την αποχώρηση, επιβάλλεται πρόστιμο;
Σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας (διακοπή ρεύματος, βλάβη δικτύου ή τεχνικό πρόβλημα του ίδιου του ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ), η επιχείρηση οφείλει να διαβιβάσει τα δεδομένα της σήμανσης αμέσως μόλις αποκατασταθεί η βλάβη, διατηρώντας αποδεικτικά στοιχεία (π.χ. βεβαίωση παρόχου) για να αποφύγει τις κυρώσεις σε τυχόν έλεγχο.
