Η καθιέρωση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας στην εστίαση έχει φέρει στην επιφάνεια μια σοβαρή «παγίδα» με το σπαστό ωράριο και το ενδιάμεσο διάλειμμα, η οποία στερεί από χιλιάδες εργαζόμενους ένσημα, ημερομίσθια και τη νόμιμη αμοιβή για την υπερεργασία.
Στην πράξη, πολλοί εργοδότες εκμεταλλεύονται το κενό διάστημα ανάμεσα στις δύο βάρδιες του σπαστού ωραρίου για να εμφανίζουν τον εργαζόμενο ως «εκτός εργασίας», ενώ εκείνος παραμένει stand-by ή εργάζεται χωρίς αυτό να καταγράφεται στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
Πώς στήνεται η παγίδα με το ενδιάμεσο διάλειμμα
Το πρόβλημα εστιάζεται κυρίως σε καφέ, μπαρ και εστιατόρια, όπου οι ανάγκες παρουσιάζουν αιχμή το μεσημέρι και το βράδυ. Με την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας, ο εργαζόμενος υποχρεούται να κάνει “χτύπημα” εισόδου και εξόδου.
Όταν εφαρμόζεται σπαστό ωράριο, το σύστημα καταγράφει δύο ξεχωριστά τμήματα εργασίας μέσα στην ίδια ημέρα. Η παγίδα κρύβεται στο γεγονός ότι το ενδιάμεσο διάστημα (που μπορεί να είναι από 3 έως 5 ώρες) βαφτίζεται «διάλειμμα», αλλά συχνά ο εργαζόμενος αναγκάζεται να απασχοληθεί άτυπα, χάνοντας τα εξής δικαιώματα:
- Χάνονται ένσημα και ένσημα υπερεργασίας: Η πραγματική απασχόληση ξεπερνά το δηλωμένο 8ωρο, αλλά η Ψηφιακή Κάρτα δείχνει ότι ο εργαζόμενος έχει σχολάσει.
- Μη καταβολή υπερωριών: Η επιπλέον εργασία κατά το ενδιάμεσο διάστημα πληρώνεται «μαύρα» ή καθόλου, αντί να καταγράφεται ως υπερεργασία ή υπερωρία με τις ανάλογες προσαυξήσεις.
- Καταστρατήγηση της 11ωρης ανάπαυσης: Η νομοθεσία ορίζει ότι μεταξύ δύο βαρδιών πρέπει να μεσολαβεί 11ωρη ανάπαυση, κανόνας που συχνά παραβιάζεται όταν η βραδινή βάρδια τελειώνει αργά και η επόμενη ξεκινά νωρίς το μεσημέρι.
Τα κριτήρια νομιμότητας του σπαστού ωραρίου
Για να θεωρείται νόμιμο το σπαστό ωράριο και να μην αποτελεί όχημα για υποκλοπή δεδουλευμένων, πρέπει να πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, οι οποίες αποτυπώνονται στον παρακάτω πίνακα:
| Στοιχείο ελέγχου | Τι προβλέπει η νομοθεσία | Τι συμβαίνει στην «παγίδα» |
| Αριθμός διακοπών | Επιτρέπεται μόνο μία διακοπή ανά εργάσιμη ημέρα. | Ο εργαζόμενος καλείται να «μπαινοβγαίνει» στο κατάστημα ανάλογα με την κίνηση. |
| Χρονικό όριο διακοπής | Το ενδιάμεσο κενό δεν μπορεί να είναι μικρότερο από 3 ώρες. | Το διάλειμμα μειώνεται αυθαίρετα για να καλυφθούν οι ανάγκες της επιχείρησης. |
| Συνολικός χρόνος | Το άθροισμα των ωρών των δύο τμημάτων δεν πρέπει να ξεπερνά το νόμιμο ημερήσιο 8ωρο. | Ο εργαζόμενος δουλεύει 10 ή 12 ώρες, αλλά η κάρτα καταγράφει μόνο 8. |
| Δήλωση στο ΕΡΓΑΝΗ | Το σπαστό ωράριο πρέπει να είναι προδηλωμένο στο πρόγραμμα εργασίας. | Γίνονται τροποποιήσεις της τελευταίας στιγμής χωρίς να ενημερώνεται το σύστημα. |
Τι πρέπει να προσέχει ο εργαζόμενος στην εστίαση
Για να προστατευτείτε από τη συγκεκριμένη πρακτική, υπάρχουν ορισμένα βασικά βήματα και δικαιολογητικά/στοιχεία που πρέπει να έχετε πάντα υπόψη σας:
- Πιστό χτύπημα της κάρτας: Πρέπει να χτυπάτε την κάρτα ακριβώς τη στιγμή που πιάνετε δουλειά και τη στιγμή που φεύγετε, χωρίς εξαιρέσεις για «λίγα λεπτά προετοιμασίας».
- Έλεγχος της εφαρμογής MyErgani: Να διασταυρώνετε συχνά αν τα χτυπήματα που κάνατε στο tablet της επιχείρησης συμφωνούν με όσα εμφανίζονται στην προσωπική σας καρτέλα στην εφαρμογή.
- Διατήρηση αποδεικτικών στοιχείων: Αν σας ζητηθεί να εργαστείτε κατά το ενδιάμεσο διάλειμμα, κρατήστε μηνύματα (SMS, Viber) ή άλλα στοιχεία που αποδεικνύουν την εντολή του εργοδότη.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορεί ο εργοδότης να με αναγκάσει να χτυπήσω έξοδο ενώ συνεχίζω να δουλεύω;
Όχι, αυτή η πρακτική είναι εντελώς παράνομη. Αν χτυπήσετε έξοδο, για το κράτος θεωρείστε εκτός εργασίας, γεγονός που σας αφήνει ακάλυπτους και σε περίπτωση εργατικού ατυχήματος.
Τι γίνεται αν το ενδιάμεσο διάλειμμα είναι μικρότερο από 3 ώρες;
Αν το διάλειμμα είναι μικρότερο από 3 ώρες, το ωράριο δεν θεωρείται σπαστό αλλά συνεχές. Αυτό σημαίνει ότι ο χρόνος της διακοπής προσμετράται κανονικά ως χρόνος εργασίας και πρέπει να πληρωθεί.
Πώς μπορώ να αποδείξω την παράβαση αν η κάρτα μου δείχνει άλλα;
Η Επιθεώρηση Εργασίας διενεργεί ελέγχους διασταυρώνοντας τα χτυπήματα της κάρτας με το οπτικό υλικό από τις κάμερες του καταστήματος (αν υπάρχουν), τις παραγγελίες που πήρατε μέσω των POS ή των PDA, καθώς και από μαρτυρίες πελατών ή συναδέλφων.
