Η διαδοχική ανανέωση συμβάσεων ορισμένου χρόνου θεωρείται καταχρηστική όταν καλύπτει πάγιες και διαρκείς ανάγκες της επιχείρησης αντί για προσωρινές, έκτακτες ή επείγουσες περιστάσεις, μετατρέποντας τη σχέση εργασίας σε αορίστου χρόνου. Η εργατική νομοθεσία θέτει πλέον αυστηρά χρονικά όρια και ανώτατο αριθμό ανανεώσεων, προκειμένου να αποτραπεί η εργασιακή ομηρία των εργαζομένων τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα.
Τα κριτήρια της καταχρηστικότητας
Για να κριθεί αν η παράταση μιας σύμβασης παραβιάζει τον νόμο, εξετάζονται η συνολική διάρκεια της απασχόλησης, ο αριθμός των ανανεώσεων που έχουν μεσολαβήσει και το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα σε αυτές.
| Κριτήριο ελέγχου | Ανώτατα επιτρεπτά όρια | Συνέπεια υπέρβασης |
| Συνολική διάρκεια | 24 μήνες (συνολικός χρόνος διαδοχικών συμβάσεων) | Τεκμήριο ότι καλύπτονται πάγιες ανάγκες |
| Αριθμός ανανεώσεων | Έως 3 διαδοχικές ανανεώσεις | Αυτόματη μετατροπή σε αορίστου χρόνου |
| Ενδιάμεσο διάστημα | Λιγότερο από 45 ημέρες μεταξύ των συμβάσεων | Οι συμβάσεις θεωρούνται “διαδοχικές” |
Πότε επιτρέπεται νόμιμα η ανανέωση
Η ανανέωση μιας σύμβασης ορισμένου χρόνου είναι απόλυτα νόμιμη μόνο εφόσον δικαιολογείται από αντικειμενικό λόγο. Ο εργοδότης είναι υποχρεουσμένος να αναγράφει ρητά τον λόγο αυτό γραπτώς στη σύμβαση εργασίας.
- Η αντικατάσταση ενός μόνιμου εργαζομένου που βρίσκεται σε άδεια λοχείας ή μακροχρόνια ασθένεια.
- Η εκτέλεση ενός συγκεκριμένου έργου με σαφή ημερομηνία λήξης (π.χ. ανέγερση κτιρίου ή υλοποίηση προγράμματος).
- Η αντιμετώπιση εποχικών αναγκών ή ξαφνικής σώρευσης εργασίας που δεν δικαιολογεί μόνιμη πρόσληψη.
- Η φύση της δραστηριότητας της επιχείρησης (π.χ. θεατρικές παραγωγές, εκπαιδευτήρια).
Οι συνέπειες της παράνομης ανανέωσης
Αν το δικαστήριο ή η Επιθεώρηση Εργασίας διαπιστώσει ότι οι ανανεώσεις έγιναν προσχηματικά για να αποφύγει ο εργοδότης τις υποχρεώσεις της σύμβασης αορίστου χρόνου, ενεργοποιούνται άμεσες κυρώσεις.
- Η σχέση εργασίας χαρακτηρίζεται εξ αρχής ως σύμβαση αορίστου χρόνου.
- Ο εργαζόμενος αποκτά δικαίωμα λήψης της νόμιμης αποζημίωσης απόλυσης σε περίπτωση που ο εργοδότης αποφασίσει να διακόψει τη συνεργασία.
- Επιβάλλονται τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα στην επιχείρηση από την Επιθεώρηση Εργασίας για παραβίαση των αναγκαστικών διατάξεων του εργατικού δικαίου.
Συχνές ερωτήσεις
Τι θεωρείται “διαδοχική” σύμβαση εργασίας;
Διαδοχικές θεωρούνται οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου που καταρτίζονται μεταξύ του ίδιου εργοδότη και του ίδιου εργαζόμενου, υπό τους ίδιους ή παρεμφερείς όρους εργασίας, εφόσον το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της λήξης της μίας και της έναρξης της επόμενης είναι μικρότερο των 45 ημερολογιακών ημερών.
Μπορεί ο εργοδότης να αποφύγει τον νόμο αλλάζοντας την ειδικότητά μου;
Όχι. Αν το αντικείμενο της εργασίας παραμένει στην πραγματικότητα το ίδιο και ο εργαζόμενος καλύπτει τις ίδιες λειτουργικές ανάγκες της επιχείρησης, η αλλαγή του τίτλου της ειδικότητας στο χαρτί θεωρείται εικονική και δεν αναιρεί την καταχρηστικότητα.
Ισχύει η μετατροπή σε αορίστου χρόνου και στον δημόσιο τομέα;
Στο δημόσιο τομέα, λόγω της ρητής απαγόρευσης του Συντάγματος (άρθρο 103), η διαδοχική ανανέωση συμβάσεων δεν μπορεί να οδηγήσει σε αυτόματη μονιμοποίηση ή μετατροπή σε αορίστου χρόνου. Ωστόσο, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα να διεκδικήσει δικαστικά αποζημιώσεις για τη ζημία που υπέστη από την καταχρηστική συμπεριφορά του φορέα.
Τι μπορώ να κάνω αν απολυθώ μετά από 4 συνεχόμενες συμβάσεις;
Θα πρέπει να προστύγετε άμεσα στην Επιθεώρηση Εργασίας υποβάλλοντας καταγγελία ή να καταθέσετε αγωγή εντός της νόμιμης τρίμηνης προθεσμίας από τη λήξη της τελευταίας σύμβασης, ζητώντας την αναγνώριση της σχέσης ως αορίστου χρόνου και την καταβολή της νόμιμης αποζημίωσης.
