Συμβάσεις ορισμένου χρόνου: Πότε η ανανέωσή τους θεωρείται παράνομη με τη νέα εργατική νομοθεσία

Η ανανέωση μιας σύμβασης ορισμένου χρόνου θεωρείται παράνομη όταν γίνεται για περισσότερες από τρεις φορές μέσα σε διάστημα τριών ετών χωρίς να υφίσταται αντικειμενικός λόγος, ή όταν η συνολική διάρκεια των διαδοχικών συμβάσεων ξεπερνά τα τρία χρόνια, καθώς σε αυτές τις περιπτώσεις τεκμαίρεται ότι καλύπτονται πάγιες και διαρκείς ανάγκες της επιχείρησης.

Με βάση την εργατική νομοθεσία και τον πρόσφατο νόμο 5239, το τοπίο γύρω από τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης έχει γίνει εξαιρετικά αυστηρό. Οι εργοδότες δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν τις ανανεώσεις ως «ομπρέλα» για να αποφεύγουν τις υποχρεώσεις μιας σύμβασης αορίστου χρόνου, όπως είναι η καταβολή αποζημίωσης απόλυσης. Η ψηφιακή παρακολούθηση μέσω του αναβαθμισμένου πληροφοριακού συστήματος ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, το οποίο βρίσκεται πλέον σε πλήρη λειτουργία, μπλοκάρει αυτόματα τις καταχρηστικές πρακτικές.

Το όριο των τριών ετών και ο κανόνας των τριών ανανεώσεων

Για να θεωρηθεί μια σειρά συμβάσεων ως «διαδοχικές», πρέπει η μία να διαδέχεται την άλλη σε χρονικό διάστημα μικρότερο των 45 ημερών. Αν μεσολαβεί μεγαλύτερο κενό, τότε νομικά θεωρείται νέα σύμβαση και ο μετρητής ξεκινά από την αρχή.

Ο νόμος θέτει ξεκάθαρα όρια για το πότε η εργασιακή σχέση αλλάζει αυτόματα χαρακτήρα και μετατρέπεται σε αορίστου χρόνου.

Πότε επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση η ανανέωση

Η νομοθεσία επιτρέπει την ανανέωση των συμβάσεων ορισμένου χρόνου χωρίς τους παραπάνω περιορισμούς, μόνο εάν ο εργοδότης μπορεί να αποδείξει την ύπαρξη αντικειμενικού λόγου. Αυτός ο λόγος πρέπει να αναγράφεται ρητά στη σύμβαση και να προκύπτει από τις πραγματικές ανάγκες της επιχείρησης.

Οι βασικές προϋποθέσεις και οι δικαιολογημένοι λόγοι περιλαμβάνουν:

• Την προσωρινή αναπλήρωση εργαζομένου που βρίσκεται σε άδεια (π.χ. λοχείας, αναρρωτική).
• Την εκτέλεση εργασιών παροδικού χαρακτήρα ή την αντιμετώπιση προσωρινής σώρευσης εργασίας.
• Τη φύση της ίδιας της δραστηριότητας της επιχείρησης (π.χ. εποχικές τουριστικές επιχειρήσεις, θεατρικές παραγωγές).
• Τη σύνδεση της σύμβασης με προγράμματα εκπαίδευσης, κατάρτισης ή επιδοτούμενα προγράμματα απασχόλησης.

Αν δεν συντρέχει κάποιος από αυτούς τους λόγους και ο εργαζόμενος εκτελεί τα ίδια καθημερινά καθήκοντα με το μόνιμο προσωπικό, η ανανέωση είναι παράνομη.

Οι κυρώσεις για τους εργοδότες και τα δικαιώματα των εργαζομένων

Στον ιδιωτικό τομέα, η προστασία του εργαζομένου είναι απόλυτη. Μόλις διαπιστωθεί η παράνομη παράταση, η σύμβαση μετατρέπεται αυτόματα σε αορίστου χρόνου με αναδρομική ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος αποκτά δικαίωμα σε αποζημίωση σε περίπτωση απόλυσης, καθώς και όλα τα προνόμια της μόνιμης απασχόλησης. Αντίθετα, στον δημόσιο τομέα η μετατροπή απαγορεύεται από το Σύνταγμα, όμως ο εργαζόμενος μπορεί να διεκδικήσει δικαστικά αποζημιώσεις για την παράνομη απασχόλησή του.

Η Επιθεώρηση Εργασίας, αξιοποιώντας τα ψηφιακά εργαλεία και τις διασταυρώσεις στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, επιβάλλει τσουχτερά διοικητικά πρόστιμα στις επιχειρήσεις που καταστρατηγούν τον νόμο, καθώς η ψηφιακή αναγγελία έναρξης εργασίας καθιστά αδύνη την απόκρυψη των διαδοχικών συμβάσεων.

Συχνές ερωτήσεις

Αν υπογράψω τέταρτη ανανέωση χωρίς αντικειμενικό λόγο, απολύομαι αυτόματα όταν λήξει;

Όχι. Η τέταρτη ανανέωση θεωρείται αυτόματα από τον νόμο ως σύμβαση αορίστου χρόνου. Αν ο εργοδότης θελήσει να σας σταματήσει, είναι υποχρεωμένος να προχωρήσει σε κανονική καταγγελία σύμβασης και να σας καταβάλει τη νόμιμη αποζημίωση απόλυσης.

Τι ισχύει αν ο εργοδότης με αφήσει να δουλεύω αφού έληξε η σύμβασή μου;

Αν η ημερομηνία λήξης περάσει και εσείς συνεχίσετε να παρέχετε την εργασία σας κανονικά χωρίς ο εργοδότης να φέρει αντίρρηση, η σύμβαση μετατρέπεται αμέσως σε αορίστου χρόνου.

Μπορεί μια επιχείρηση να με απολύσει και να με ξαναπροσλάβει μετά από δύο μήνες;

Ναι, αυτό είναι νόμιμο. Επειδή το διάστημα που μεσολαβεί είναι μεγαλύτερο από τις 45 ημέρες, η νέα σύμβαση δεν θεωρείται διαδοχική αλλά εντελώς καινούργια, οπότε δεν προσμετράται στον περιορισμό των τριών ανανεώσεων.